İsteme ve Tasarım Olarak Dünya

Deneyimlediğimiz dünya her zaman bilen özne için nesnedir; zaman, mekân ve nedensellik zihnin deneyimi düzenleme biçimleridir.

Renk göz ve ışık olmadan yaşadığımız haliyle bulunmaz; dünya ile algılama düzenimiz birlikte görüntü oluşturur.

dünya benim tasarımımdır insanlara etiket yapıştırmak için değil, ilişkileri daha dikkatli çözmek için işe yarar.

Gündelik bir karar öncesinde dünya benim tasarımımdır açısından kısa vadeli kazancı ve uzun vadeli bedeli iki ayrı sütuna yazmak şaşırtıcı bir açıklık sağlar.

Her şeyi bilen özne, deneyimde nesnelerden biri gibi tam olarak görülemez; görüntünün koşuludur.

Kamera bütün odayı çekebilir ama aynı anda kendi çekim noktasını görüntünün içine eksiksiz yerleştiremez.

özne kadraja girmez insanlara etiket yapıştırmak için değil, ilişkileri daha dikkatli çözmek için işe yarar.

Gündelik bir karar öncesinde özne kadraja girmez açısından kısa vadeli kazancı ve uzun vadeli bedeli iki ayrı sütuna yazmak şaşırtıcı bir açıklık sağlar.

Olayları neden, uzam, zaman ve mantıksal gerekçeler ağı içinde anlamamız görünüş dünyasını düzenler; her şey başka bir şeye bağlı görünür.

Devrilen bardağı dirseğe, ıslak masayı bardağa bağlarız; zihin olayları kopuk parıltılar halinde bırakmaz.

yeter sebep ilkesi en verimli biçimde, neyi açıkladığı kadar neyi açıklamadığı da söylenince anlaşılır.

Bugün benzer bir durumla karşılaştığınızda, önce yeter sebep ilkesi fikrinin hangi somut ayrıntıda göründüğünü ve kimin hayatını değiştirdiğini sorun.

Kendi bedenimizi dışarıdan nesne olarak ve içeriden doğrudan isteme, çaba, acı ve hareket olarak yaşarız; bu çift bilgi görünüşün ardına açılan ipucudur.

Kolunuzu kaldırırken kası görürsünüz ama hareketi yalnız görüntü değil 'yapıyorum' diye içeriden de yaşarsınız.

bedeni iki yoldan bilmek geriye dönük kolaycılığa karşı dikkatle okunmalıdır.

Bir hafta boyunca bedeni iki yoldan bilmek fikrinin küçük örneklerini not edin; kavramın gerçekten açıklayıcı mı, yoksa yalnız kulağa etkileyici mi geldiği ortaya çıkar.

Schopenhauer dünyanın temelini bilinçli plan yapan tanrı değil, amaçsız ve dinmeyen isteme olarak düşünür; canlılık bunun en açık görünümüdür.

Bitki ışığa uzanır, hayvan yiyeceğe koşar, insan unvan ister; biçimler değişse de itiş durmaz.

kör isteme için farklı dönemlerden ve toplumlardan karşı örnekler aramak düşünceyi daha sağlam hale getirir.

Kamusal bir karar değerlendirilirken kör isteme yalnız ortalama sonucu değil, bedeli kimin ödediğini ve kimin söz sahibi olduğunu sormayı gerektirir.

İsteme yerçekiminden bitkiye, hayvandan insana farklı derecelerde nesneleşir; doğa ayrı maddeler değil çatışan güçlerin ortak görünüşüdür.

Kök taşı yararak büyür, hayvan bitkiyi yer, insanlar aynı alan için yarışır; yaşam başka yaşamın sınırına çarpar.

Koşullar, kurumlar ve insanların tepkileri değiştiğinde doğadaki dereceler bambaşka sonuçlar verebilir.

Bir kurumun açıklamasını dinlerken doğadaki dereceler açısından söylenen amaç ile ortaya çıkan gerçek sonucu karşılaştırın.

Arzu sahip olmadığımız şeyin acısıyla başlar; doyum kısa sürer ve yeni istek doğar, bu yüzden sürekli mutluluk yapısal olarak kırılgandır.

Aylarca beklenen telefon alındıktan birkaç gün sonra sıradanlaşır ve göz yeni modele kayar.

i̇stemek eksikliktir bugün okunurken daha yeni bilgilerle sınanmalı, ama açtığı temel soru kaybedilmemelidir. Bu sınır, kitabı değersizleştirmez.

Çevrenizdeki sıradan bir nesneye i̇stemek eksikliktir merceğiyle bakın; o nesneyi mümkün kılan insanları, zamanı ve sistemi izleyin.

İstek karşılanmadığında acı, bütün istekler kısa süre durduğunda can sıkıntısı belirir; hayat iki uç arasında sallanır.

Yoğun işte tatil özlenir, tatilin üçüncü gününde kişi ne yapacağını bilemeyip yeni uğraş arar.

Kavramın sınırı özellikle önemlidir: acı ile can sıkıntısı sarkacı bazı olaylarda merkezdeyken bazılarında yalnız küçük bir etkendir. Ölçüyü bağlam belirler.

Yine de acı ile can sıkıntısı sarkacı içindeki güç, korku, umut veya alışkanlık ilişkisini yeni araçların içinde yeniden arayın.

Romantik tutku bireye eşsiz kader gibi görünürken türün üreme yönelimi tarafından da sürüklenir; isteme bireyin planından daha geniş çalışır.

Bir anda vazgeçilmez görünen kişiye duyulan çekim, aklın yaptığı uygunluk listesini kolayca bozar.

cinsellik ve türün hilesi fikrini kullanırken benzetmenin nerede bittiğini ayrıca görmek gerekir.

Sosyal medyada kesin bir hüküm gördüğünüzde cinsellik ve türün hilesi için hangi kanıtın eksik olduğunu sormak, heyecan verici fakat yanlış genellemeyi durdurabilir.

Estetik seyirde nesneyi sahip olmak veya kullanmak için değil olduğu biçimiyle görürüz; kişisel arzu kısa süre sessizleşir.

Yağmur altındaki ağacı odun fiyatı veya sığınak hesabı yapmadan izlediğiniz anda zaman yavaşlar.

Kitap okuru etkileyici sonuçlara hızla götürür; yine de sanat istemeyi susturur için kanıt, yorum ve değer yargısını ayrı ayrı tutmak gerekir.

Bir seçim yaparken sanat istemeyi susturur fikrinin size hangi görünmez varsayımı fark ettirdiğini tek cümleyle yazın.

Sanat tek tek nesnelerin gündelik ilişkilerini aşarak onların kalıcı biçimini, yani ideayı görünür kılmaya çalışır.

Ressam belirli atı çizerken hareket, güç ve kırılganlıkta 'atlık' duygusunu yakalayabilir.

platoncu idealar başlığını bir eğilim ve soru olarak tutmak, onu her olaya zorla uygulamaktan daha doğrudur.

İşyerinde ya da evde platoncu idealar benzeri bir gerilim çıktığında kişileri suçlamadan önce davranışı üreten koşulu değiştirmeyi deneyin.

Müzik görünüşteki nesneleri kopyalamadan istemenin yükselme, çatışma, gerilim ve doyum hareketini doğrudan andırır.

Melodi eve dönüş isteğini hiçbir ev resmi göstermeden hissettirebilir; gerilim çözülünce arzu geçici dinlenir.

müzik neden en yukarıdadır? insanlara etiket yapıştırmak için değil, ilişkileri daha dikkatli çözmek için işe yarar.

Gündelik bir karar öncesinde müzik neden en yukarıdadır? açısından kısa vadeli kazancı ve uzun vadeli bedeli iki ayrı sütuna yazmak şaşırtıcı bir açıklık sağlar.

Büyük trajedi iyi insanların da çatışan istemeler içinde ezilebildiğini gösterir; seyirci bireysel zafer arzusunun ötesine bakar.

İki tarafın da anlaşılır nedeni olduğu aile kavgasında kazanmak, ortak dünyanın yıkılmasını engellemeyebilir.

trajedi ve yenilgi bilgisi bugün okunurken daha yeni bilgilerle sınanmalı, ama açtığı temel soru kaybedilmemelidir.

Çevrenizdeki sıradan bir nesneye trajedi ve yenilgi bilgisi merceğiyle bakın; o nesneyi mümkün kılan insanları, zamanı ve sistemi izleyin.

Ahlak soyut emirden önce başkasının acısını kendi acımız gibi doğrudan duyabildiğimiz merhamette başlar.

Yolda düşen yabancıyı kaldırırken özgeçmişini sormayız; bedensel kırılganlığı bizi ona bağlar.

Kitap okuru etkileyici sonuçlara hızla götürür; yine de merhametin temeli için kanıt, yorum ve değer yargısını ayrı ayrı tutmak gerekir.

Bir seçim yaparken merhametin temeli fikrinin size hangi görünmez varsayımı fark ettirdiğini tek cümleyle yazın.

Zaman ve mekân bizi ayrı bireyler gibi gösterir; merhamet aynı istemenin farklı bedenlerde acı çektiğini sezdirir.

Denizde ayrı görünen dalgalar aynı suyun hareketidir; bir dalganın yükselişi ötekinin yok oluşundan bütünüyle bağımsız değildir.

bireylik perdesinin incelmesi bu tonları silmek için değil, görünür kılmak için kullanılmalıdır. Bu sınır, kitabı değersizleştirmez.

Bir haber okurken bireylik perdesinin incelmesi başlığını aklınıza getirin; görünen olayın arkasındaki kuralı, teşviki ve sessiz kalan kişiyi ayrı ayrı arayın.

Çileci yönelim arzu zincirini beslememeyi, benmerkezci sahipliği ve sürekli çoğalma isteğini bırakmayı hedefler; sanatın anlık susuşunu kalıcılaştırır.

Ateşe yeni odun atılmadığında alev zorla dövülmeden yavaşça söner; arzunun yakıtı azaltılır.

i̇stemenin yadsınması insanlara etiket yapıştırmak için değil, ilişkileri daha dikkatli çözmek için işe yarar.

Gündelik bir karar öncesinde i̇stemenin yadsınması açısından kısa vadeli kazancı ve uzun vadeli bedeli iki ayrı sütuna yazmak şaşırtıcı bir açıklık sağlar.