Varoluşçuluk Bir Hümanizmdir

Bir aletin amacı üretimden önce tasarlanır; insan için hazır insanlık planı yoktur. İnsan önce var olur, sonra eylemleriyle özünü kurar.

Bıçak kesmek için yapılır; çocuk hangi mesleği, ilişkiyi ve değeri yaşayacağını hazır etiketle doğmaz.

Biyolojik beden ve tarihsel koşullar gerçektir. Hazır ahlaki kader olmaması sınırsız fiziksel seçenek demek değildir.

Kendinizi geçmiş etiketiyle değil bugün sürdürdüğünüz eylemle tanımlayın.

Sartre'ın ateist varoluşçuluğunda değerleri gökten hazır bulamayız. Bu durum keyifli serbestlikten çok hangi ölçüyü seçtiğimizin sorumluluğunu üstlenmektir.

Sınavda cevap anahtarı olmadığını öğrenen öğrenci istediğini yazmaktan çok kendi çözümünü savunma yükü hisseder.

İnançlı varoluşçular da vardır; Sartre'ın ateizmi bütün varoluşçuluğun tek biçimi değildir.

Bir değeri savunurken dış otoriteye sığınmadan nedenini açıklayın.

Kendi eylemimizi doğru seçtiğimizde benzer durumda insanın böyle davranmasını değerli bulduğumuzu da ima ederiz. Seçim yalnız özel zevk değil insanlık resmi taşır.

Arkadaşını zor günde terk eden kişi yalnız bir randevuyu değil sadakatin ne kadar önemli olduğunu eylemiyle ilan eder.

Her kişisel seçim doğrudan evrensel yasa değildir; Sartre'ın dili sorumluluk duygusunu keskinleştiren ahlaki iddiadır.

Seçiminiz herkes için örnek sayılsa savunup savunamayacağınızı sorun.

Bunaltı seçenek yokluğundan değil kararın gerçek ve sonuçlu olduğunu fark etmekten doğar. Komutan tek emriyle başkalarının hayatını etkilediğinde bu yükü hisseder.

Aile adına ameliyat kararı veren kişi doktor bilgisini dinler ama imza anında sorumluluğun kendisine değdiğini bilir.

Yoğun kaygı tıbbi destek gerektirebilir; felsefi bunaltı her psikolojik rahatsızlığı açıklamaz.

Kaygının hangi gerçek değer çatışmasını haber verdiğini ayırın.

Hazır ahlak yasası somut durumun tek cevabını vermez. Genel ilkeler çatıştığında kişi seçimin arkasına saklanacak kesin işaret bulamaz.

Genç, hasta annesine bakmak ile direnişe katılmak arasında kalır; 'aileni sev' ve 'ülkeni savun' ilkeleri zıt yön gösterir.

Yalnız karar vermek başkasının deneyim ve tavsiyesini gereksiz yapmaz.

İlke çatışmasında feda ettiğiniz değeri açıkça kabul edin.

Sartre umutsuzluğu karamsarlık değil yalnız kendi eylemimiz ve gerçek olasılıklar üzerine kurma disiplini olarak kullanır. Başkasının yapacağına kör güvenle plan kurulmaz.

Takım arkadaşınız söz verebilir; siz planı elinizdeki görev ve doğrulanmış imkânlarla yaparsınız.

Kontrol dışını hesaba katmamak işbirliğini ve dayanışmayı zayıflatabilir. Olasılık akıllıca ölçülmelidir.

Planınızda kontrol ettiğiniz adımla yalnız umduğunuz sonucu ayırın.

Karar vermemek dünyayı olduğu gibi bırakma yönünde fiilî sonuç üretir. İnsan yalnız niyetiyle değil yaptığı ve yapmadığı eylemle kendini kurar.

Haksızlığı gören çalışan sessiz kaldığında 'tarafsız' olmayabilir; mevcut gücün sürmesine katkı verir.

Her müdahale mümkün veya güvenli değildir. Kişinin güç ve risk sınırı görülmelidir. Bu sınır, kitabı değersizleştirmez.

Hiçbir şey yapmama seçeneğinin kimin lehine sonuç verdiğini sorun.

Sartre kişiyi gizli potansiyel veya iyi niyetle değil gerçekleştirdiği hayatla değerlendirir. Yazılmamış roman yazar kimliğini tek başına kurmaz.

'Aslında cesurum' diyen kişi her riskte geri çekiliyorsa cesaret henüz eylem olmamıştır.

İnsan geçmiş eylemlerine hapsedilemez; yeni seçimle yön değiştirebilir. Ayrıca imkân eşitsizliği hesaba katılmalıdır.

Kimlik cümleniz için son dönemdeki somut davranış kanıtını bulun.

İnsan özgürlüğünün yükünden kaçmak için kendini yalnız rol, karakter veya koşul olarak gösterebilir. 'Ben böyleyim' sözü seçimi doğa yasasına çevirir.

Garson iş rolünü mekanik tiyatro gibi oynayıp bütün kişiliğini üniformaya indirger.

Rol ve koşul gerçekten davranışı sınırlar; kötü niyet her sınırı hayal saymak değildir.

Bir mazerette gerçek sınırla hâlâ seçilebilir küçük alanı ayırın.

İnsan yaşı, bedeni, geçmişi ve toplumu gibi olgular içinde yaşar; yine de bunlara verdiği yönle mevcut hâlini aşar. Özgürlük boşlukta değil durum içinde işler.

Yağmuru durduramazsınız ama şemsiye almak, kalmak veya koşmak seçenekleri durum içinde açılır.

Aşma dilini ağır yoksulluk ve baskıyı kişisel tutuma indirgemek için kullanmak zalimce olur.

Kontrol dışı koşulu kabul edip kalan gerçek seçeneği belirleyin.

Sartre insanın yalnızlığını vurgulasa da onu eylem kurabilen tek kaynak olarak görür. Kader, öz veya doğa bahanesini kaldırdığı için öğreti etkin bir iyimserlik taşır.

Hazır yol olmaması kaybolma riski getirir; aynı zamanda yeni yol açma imkânı verir.

Sınırsız sorumluluk söylemi başarısız kişiyi gereğinden fazla suçlayabilir.

Karamsarlık ile zor gerçeği kabul edip eylem alanı açmayı ayırın.

Öznel başlangıç yalnız benim keyfim demek değildir. Kendimi seçerken başkalarının da özgür özne olduğu bir insan dünyasında seçim yaparım.

Yalan söylemeyi seçen kişi yalnız kendi çıkarını değil sözün güvenilirliği hakkında bir ölçü kurar.

Sartre'ın konferanstaki evrenselleştirme açıklaması ayrıntılı ahlak sistemi sunmaz.

Kişisel kararın başkasının özgürlük alanını nasıl kurduğunu veya daralttığını sorun.

Değer, ona bağlanan eylem olmadan havada kalır. İnsan sevgiye verdiği önem kadar sevgi için yaptıklarıyla değeri dünyada gerçek kılar.

'Aile önemli' diyen kişi hiç zaman ayırmıyorsa cümle eylemde değer kazanmamıştır.

Değer yaratmak acı ve başkasının hakkı hakkında istediğimiz hükmü vermek değildir. Karşılıklı özgürlük ölçü getirir.

Takviminizin ilan ettiğiniz değerlerle uyumunu kontrol edin.

Kendi özgürlüğümü amaç edinmek başkasının özgürlüğünü de istemeyi gerektirir; çünkü değer ve eylem ortak insan dünyasında anlam kazanır.

Konuşma hakkını yalnız kendi görüşüne isteyen kişi özgürlüğü ayrıcalığa çevirir.

Bu ilke somut hak çatışmalarının hazır çözümü değildir.

Talep ettiğiniz özgürlüğün karşı görüşteki kişiye de uygulanmasını sınayın.

Sartre'ın hümanizmi insanı evrenin hazır merkezi yapmaz; insan kendinin dışındaki amaçlara yönelerek var olur. Proje, ilişki ve dünya içinde kendini kurar.

Dağcı yalnız iç benliğine bakarak değil tırmandığı rota, ekibi ve riskle kimliğini oluşturur.

Sürekli proje dili dinlenme, bakım ve bağımlılık deneyimini gölgede bırakabilir. Bu sınır, kitabı değersizleştirmez.

Kendinizi yalnız iç özelliklerle değil bağlı olduğunuz somut projeyle tarif edin.

Metin özgürlük ve sorumluluk için güçlü başlangıç verir; beden, sınıf, ırk, cinsiyet ve bilinçdışı baskının ayrıntılarını sınırlı işler. Sartre'ın sonraki düşüncesi toplumsal koşullara daha çok döner.

Herkesin kapısı var demek yetmez; bazı kapıların önünde kilit, duvar ve bekçi bulunur.

Koşul eleştirisi özgürlüğü tamamen silerse eylem ve değişim anlaşılmaz.

Bir kararda öznel sorumlulukla yapısal engeli aynı anda görün.