Açık Toplum ve Düşmanları

Kapalı toplum kuralı kutsal ve değişmez sayarken açık toplum kurumların insan yapımı olduğunu ve eleştirilebileceğini kabul eder.

Köyde görev babadan oğula geçerken kimse nedenini sormaz; seçim gelince kişi hem tercih hem sorumluluk yükü taşır.

Gelenek yalnız baskı değildir; aidiyet ve dayanışma sağlayabilir.

Bir kuralı değiştirirken koruduğu ilişkiyi ve ürettiği hiyerarşiyi birlikte görmek gerekir.

Popper toplum tarihinin fizik yasaları gibi kaçınılmaz aşamalarla ilerlediği iddiasını tarihselcilik diye eleştirir.

Lider 'tarih zaten bizim zaferimize gidiyor' diyerek başarısız kanıtı geçici sapma sayar.

Toplumsal eğilim ve koşullu öngörü yapmak tarihselcilik değildir.

Bir gelecek iddiasında onu yanlış çıkarabilecek açık durumu sormak gerekir.

Popper Platon'un siyasi düşüncesini çözülen kabile düzenini durdurma ve değişimi dondurma girişimi olarak okur.

Atina'nın savaş ve sınıf çatışması içinde eski birlik özlemi, katı görevli ideal devlette biçim bulur.

Platon araştırmacıları Cumhuriyet'i modern totaliter program gibi okumanın anakronik olduğunu savunur.

Geçmiş metni bugünkü kavramla eleştirirken türünü, ironisini ve tarihsel hedefini korumak gerekir.

En iyinin kim yöneteceğini aramak yerine kötü yöneticinin zararını sınırlayan kurumların nasıl kurulacağını sorar.

Çok bilgili cerrah bile denetlenir; ülkeyi yöneten kişinin yalnız bilgeliğine sınırsız güvenmek daha büyük risk taşır.

Yetkinlik önemsiz değildir ve kurallar kötü tasarlanabilir.

Lider seçimi kadar görev süresi, şeffaflık, bağımsız denetim ve barışçı değiştirme yoluna bakmak gerekir.

Popper Platon'un adaleti herkesin kendi sınıfsal işini yapması biçiminde kurmasını eşitlik karşıtı sayar.

Ayakkabıcının çocuğu yönetme yeteneği olsa bile doğduğu görevde kalıyorsa düzen yeteneği değil yapıyı korur.

Platon'un iş bölümü tartışması yalnız kalıtsal kast savunusuna indirgenemez.

Bir liyakat söyleminde başlangıç fırsatının ve sınıf geçişinin gerçekten açık olup olmadığını sormak gerekir.

Toplum birliği için yöneticinin kurucu yalan kullanmasını, insanı araç gören kapalı siyaset belirtisi olarak eleştirir.

Herkesin ruhunda farklı metal olduğu hikâyesi eşitsiz görevi doğal kader gibi gösterir.

Her ortak ulusal hikâye bilinçli yalan değildir; simge ve tarih farklı işler.

Bir siyasi mitin kanıta, itiraza ve eşit yurttaşlığa izin verip vermediğini incelemek gerekir.

Popper sorgulayan birey Sokrates'i açık toplumun, katı ideal devlet Platon'unu kapalı toplumun tarafına yerleştirir.

Sokrates pazarda 'bilmiyorum' diyerek yurttaşı konuşturur; ideal devlet uzman yöneticiye son sözü verir.

Bu keskin ayrım Platon'un diyaloglarındaki sorgulayıcı yapıyı eksik bırakır.

Bir düşünürü tek bir siyasi role hapsetmeden eserleri arasındaki gerilimi korumak gerekir.

Popper Hegel'in devleti ve tarihsel başarıyı yücelten dilini Prusya otoritesine hizmet eden kapalı düşünce sayar.

Kazanan devlet dünya ruhunun adımı ilan edilince başarı doğruluğun kanıtına dönüşür.

Hegel uzmanları bu okumanın seçici alıntılarla karmaşık özgürlük kuramını çarpıttığını belirtir.

Bir eleştiride rakibin en güçlü metnini ve ciddi uzman yorumunu görmeden hüküm vermemek gerekir.

Çelişkinin gelişmenin motoru sayılmasının mantıksal tutarsızlığı tarihsel ilerleme diye koruma riski taşıdığını savunur.

Plan hem başarısında hem çöküşünde zorunlu aşama ilan edilirse hiçbir olay onu yanlışlayamaz.

Diyalektik düşünce savunucuları bunun biçimsel çelişkiyi övmek değil ilişkisel değişimi anlamak olduğunu söyler.

Bir kuramın farklı sonuçlar karşısında neyi gerçekten dışladığını açıkça sormak gerekir.

Popper Marx'ın sanayi kapitalizmindeki sömürü, güç ve ikiyüzlülük gözlemlerini ahlaki ciddiyetle teslim eder.

Yasa herkese sözleşme özgürlüğü verirken aç işçiyle fabrika sahibi aynı pazarlık gücüne sahip değildir.

Marx'ı yalnız totaliterliğin habercisi saymak eleştirel ekonomi katkısını siler.

Bir düşünürün yanlış öngörüsüyle doğru gözlemini aynı torbaya atmamak gerekir.

Marx'ın üretim güçleri ve sınıf çatışmasından kaçınılmaz siyasi gelecek çıkarmasını eleştirir.

Makineleşme arttı diye devrimin belirli tarihte ve tek biçimde geleceği sonucu kurum, kültür ve siyasi seçimi küçültür.

Ekonomik yapı davranış üzerinde gerçek ve güçlü sınırlar kurabilir.

Yapısal eğilimi olasılık olarak kullanmakla insan eylemini yok eden kader yasasına çevirmeyi ayırmak gerekir.

Toplum geleceğine dair bilgi insanların davranışını değiştirir; bu nedenle kesin uzun dönem kehaneti kendi nesnesini etkiler.

Banka çöküşü haberi doğru olsun ya da olmasın insanlar parayı çekince çöküşü hızlandırabilir.

Kendini gerçekleştiren öngörü bütün toplumsal tahmini imkânsız kılmaz.

Tahminin yayıldığında davranışı nasıl değiştireceğini modellemek gerekir.

Bütün toplumu tek tasarımla yeniden kurmak yerine belirli kötülüğü azaltan küçük, sınanabilir ve geri çevrilebilir reformları savunur.

Şehir yoksulluğunu bitirme büyük sözü yerine bir mahallede kira desteği uygulanır, sonucu ölçülür ve düzeltilir.

Kölelik veya ağır iklim krizi gibi sorunlar yalnız küçük adımla çözülemeyebilir.

Reformda nihai yönü korurken adımların kanıt, geri bildirim ve geri dönüş kapasitesini kurmak gerekir.

Devletin herkesi tek mutluluk anlayışına zorlaması yerine somut ve önlenebilir acıları azaltması gerektiğini söyler.

Yönetim iyi müzik ve doğru aile hayatını dayatmak yerine açlık, işkence ve evsizliği azaltmaya odaklanır.

Yalnız zararı azaltmak ortak iyi ve umut siyaseti için yetersiz kalabilir.

Politikada önce ağır ve doğrulanabilir zararı, sonra çoğul insanların kendi iyi hayat alanını güvenceye almak gerekir.

Sınırsız hoşgörü, başkalarının konuşma ve yaşama hakkını yok etmeye çalışan hoşgörüsüz hareketin zaferine yol açabilir.

Bir grup seçime katılıp kazanınca bütün rakip partileri yasaklamayı açıkça vaat ediyorsa sıradan fikir farkından fazlası vardır.

Paradoks muhalifi kolayca susturma bahanesine çevrilebilir; önce tartışma ve hukuk yolları denenmelidir.

Sınırı görüşün rahatsızlığından değil açık şiddet, örgütlü hak kaldırma ve yakın zarardan kurmak gerekir.

Popper demokrasiyi halkın kusursuz iradesi değil, kötü hükümeti devrim ve kan dökmeden görevden alma kurumları olarak tanımlar.

Seçimi kaybeden yönetici anahtarı teslim eder ve ertesi gün hayatta, konuşabilir ve yeniden aday olabilir.

Seçim tek başına medya tekeli, para gücü ve azınlık hakkı sorununu çözmez.

Demokrasi kalitesini iktidar değişimi, bilgi çoğulluğu, bağımsız kurum ve kaybedenin hakkıyla birlikte ölçmek gerekir.