Normal ve Patolojik

Normal bazen sık görülen ortalamayı, bazen olması gereken iyi ve doğru durumu anlatır; iki anlam fark edilmeden birbirine geçirilir.

Çoğu insan günde sekiz saat oturuyor diye oturmak sağlığın ideali olmaz.

İstatistik değersiz değildir fakat değer hükmünü tek başına vermez.

Bir sağlık tavsiyesinde 'yaygın' ile 'iyi' sözcüklerinin gizlice yer değiştirip değiştirmediğini sormak gerekir.

Ortalama ölçüm topluluğu karşılaştırmaya yarar ama yaşayan bireyin bütün işlevini temsil eden gerçek bir kişi değildir.

Ortalama ayak ölçüsüne göre yapılan ayakkabı toplumun büyük bölümüne tam oturmayabilir.

Bireysel fark vurgusu güvenli aralık ve nüfus araştırmasını geçersiz kılmaz.

Rakamı karar verirken belirtiler, geçmiş, çevre ve kişinin yapabildikleriyle birlikte okumak gerekir.

On dokuzuncu yüzyıl tıbbında hastalığın normal işlevin yalnız fazla ya da eksik derecesi olduğu düşüncesi güç kazandı.

Ateş sağlıklı ısının yükselmiş miktarı, salgı bozukluğu normal salgının fazlası gibi açıklanır.

Nicelik ölçümü birçok hastalıkta vazgeçilmezdir ama yaşanan değişimin niteliğini tüketmez.

Bir eşik aşılınca yalnız miktarın değil kişinin dünyayla ilişkisinin de değişip değişmediğine bakmak gerekir.

Deneysel fizyoloji normal ile hastalık arasında kesintisiz ölçülebilir geçiş arayarak tıbba güçlü bir bilimsel zemin verdi.

Kandaki şeker miktarı yükseldikçe belirli bedensel sonuçların izlendiği deney dizisi kurulur.

Laboratuvar koşulu hastanın gündelik çevresini ve anlamını sadeleştirir.

Deney sonucunu kliniğe taşırken ölçümün hangi yaşam koşulunda üretildiğini belirtmek gerekir.

Canguilhem hastalığı yalnız daha az sağlık değil, organizmanın çevreyle ilişkisinin yeni ve çoğu kez daha dar bir biçimi sayar.

Astımı olan çocuk düz yolda rahat yürür ama soğuk hava ve merdiven bir anda dünyasını engellerle doldurur.

Her kronik farklılık sürekli acı veya eksik hayat anlamına gelmez.

Tanıyı kişinin değişen ortamlarda ne yapabildiği ve hangi bedeli ödediği üzerinden anlamak gerekir.

Tıp insanların acı çekmesi, yapabildiklerini kaybetmesi ve yardım istemesiyle başlar; patoloji bilimi bu çağrıdan sonra gelişir.

Laboratuvar değeri sınırda olan kişi 'artık nefesim yetmiyor' diyerek klinik soruyu başlatır.

Öznel his tek başına doğru tanı koymaz ve belirti vermeyen hastalıklar vardır.

Hasta anlatısını ölçümün rakibi değil, neyin araştırılacağını gösteren birincil kanıt olarak dinlemek gerekir.

Organizma çevreden gelen kurala pasifçe uymaz; yaşamak için kendi uygun sıcaklık, beslenme ve hareket sınırlarını etkin biçimde kurar.

Kutup insanı soğuğa giysi, barınak, metabolizma ve alışkanlıkla birlikte cevap verir.

Norm kurma sınırsız irade değildir; beden ve çevre ciddi sınırlar koyar.

Uyumu yalnız kişiden beklemek yerine çevrenin değiştirilebilir bölümünü de hesaba katmak gerekir.

Sağlıklı olmak tek sabit dengede kalmaktan çok yeni sıcaklık, iş, mikrop ve alışkanlık karşısında başka normlar kurabilme gücüdür.

Tatile çıkan kişi farklı yemek ve uyku saatine geçip sonra eski düzenine dönebilir.

Esneklik ideali insanı sürekli performansa zorlama bahanesi olmamalıdır.

Sağlığı tek sonuç yerine toparlanma, seçenek ve değişime tahammül kapasitesiyle değerlendirmek gerekir.

Patolojik durumda kişi yaşayabilir ama daha az çevrede, daha katı koşullara bağlı ve sürprizlere daha dayanıksız hale gelebilir.

Kalp hastası yalnız düz, serin ve yakın rotaları seçmek zorunda kaldığında şehir onun için küçülür.

Daralma tıbbi bakım ve erişilebilir tasarımla kısmen değiştirilebilir.

Sorunu yalnız bedende değil merdiven, çalışma saati ve ulaşım düzeninde de aramak gerekir.

Nadir veya ortalamadan farklı özellik kişi için zarar üretmiyorsa sırf alışılmadık olduğu için patolojik sayılamaz.

Solak çocuk sınıfta azınlıktadır ama bu farklılık tedavi edilmesi gereken bozukluk değildir.

Zararsızlık değerlendirmesi koşula ve kişinin sesine bağlıdır.

Farklı olanı düzeltmeden önce gerçek acı, işlev kaybı ve kişinin isteği bulunup bulunmadığını sormak gerekir.

Gelişimde sıra dışı biçimler doğanın tek kusursuz kalıba göre çalışmadığını, yaşamın yeni biçimler deneyebildiğini gösterir.

Nadir doğumsal yapı doktor için bilgi, kişi için hem kimlik hem bakım ihtiyacı olabilir.

Tarihsel 'canavar' dili insan onurunu zedeleyen bir miras taşır.

Tıbbi sınıflamayı kişinin hak ve öz anlatısını silmeyecek bir dille kurmak gerekir.

Neyin hastalık gibi yaşandığı beden ile fiziksel ve toplumsal çevrenin karşılaşmasında belirginleşir.

Tekerlekli sandalye kullanan kişinin güçlüğü kas yapısı kadar asansörsüz binadan doğar.

Çevresel açıklama ağrı ve biyolojik bakım ihtiyacını inkâr etmemelidir.

Tedaviyi beden müdahalesi, yardımcı araç ve erişilebilir çevre seçenekleriyle birlikte tasarlamak gerekir.

İyi tıp ölçülebilir hastalık süreçleriyle kişinin yaşadığı sıkıntıyı birbirine çeviren sürekli bir klinik yargı gerektirir.

Görüntüleme temiz çıkar ama ağrı sürer; doktor sonucu son söz değil yeni soru olarak kullanır.

Klinik sezgi denetimsiz otoriteye dönüşebilir.

Belirsizlikte ikinci görüş, izlem, açık gerekçe ve ortak karar mekanizması kurmak gerekir.

Hastalıktan çıkan beden çoğu zaman önceki masum dengeye dönmez; yaşanabilir yeni norm ve alışkanlık kurar.

Kalp krizinden sonra kişi aynı tempoya dönmek yerine yürüyüş, ilaç ve dinlenmeyle başka bir hayat ritmi geliştirir.

Yeni norma uyum bakım eksikliğini normalleştirmek için kullanılamaz.

İyileşmeyi yalnız test sonucu değil kişinin geri kazandığı özgürlük ve anlamla da izlemek gerekir.

Moleküler biyolojide hata ve kod dili açıklayıcı olsa da canlı farkını bozuk yazım gibi ahlaki çağrışımlarla damgalayabilir.

Bir gen varyantı belirli çevrede risk, başka çevrede nötr hatta koruyucu olabilir.

Bazı mutasyonlar açık ve ağır hastalık nedenidir; dil eleştirisi bunu silmez.

Genetik sonucu olasılık, çevre ve tedavi imkanıyla birlikte anlatmak gerekir.

Okul, sigorta ve işyeri normal beden ölçüsünü kural yaptığında tıbbi kavram toplumsal dışlama aracına dönüşebilir.

Standart vardiyaya uymayan kronik hasta yetersiz sayılır, esnek saat verilince aynı işi başarır.

Her ortak standart baskı değildir ve koordinasyon için bazı eşikler gerekir.

Standardın amacını, kanıtını ve makul uyarlama imkanını düzenli olarak yeniden sınamak gerekir.