Varlık ve Zaman

Heidegger nesnelerin ne olduğunu araştırırken onların var olmasının ne anlama geldiği sorusunu kendiliğinden açık saydığımızı söyler.

Masada bardak, insan ve sayı vardır deriz; vardır sözünün her biri için nasıl anlam taşıdığını sormayız.

Varlık bir varlık değildir; tek nesne aramak yerine nesnelerin anlaşılabilir olduğu ufuk araştırılır.

Soru çok genel diye boş değildir, fakat cevap gizli bir madde veya tanrı adı olarak verilmez.

Günlük bir cümlede vardır sözünün eşya, kişi ve ihtimal için nasıl farklı çalıştığını düşünün. Varlık sorusunun unutulması mevcut olanı yalnız ölçülebilir özelliklere indirgeme alışkanlığıyla bağlantılıdır.

Dasein insanı biyolojik tür listesiyle değil, nasıl yaşayacağını önemseyen ve kendi olma ihtimalleriyle ilişkili varlık olarak adlandırır.

Sandalye ne tür sandalye olacağı için kaygılanmaz; insan hangi mesleği ve ilişkiyi seçeceğini mesele eder.

Kendini yorumlama yaşamın dışına eklenen düşünce değil, davranış ve projelerin yapısıdır.

Dasein sözcüğü kahraman birey özü değildir; bedensel, tarihsel ve toplumsal insan yaşamını analiz etmek için kullanılır.

Bir kararın sizi yalnız sonuca değil kim olmaya bağladığını görün. Dasein tanımı hazır insan özü sunmaz; kendi yaşamını yorumlayan açık bir varoluş yapısı gösterir.

İnsan kutunun içindeki eşya gibi mekânda bulunmaz; anlamlı görev, ilişki ve yönler ağı içinde zaten yer alır.

Mutfak aşçı için santimetrelerle dolu oda değil kesme, pişirme, sunma ve birlikte yeme imkânlarıdır.

Dünya nesneler toplamından önce şeylerin ne işe yaradığı ve kime bağlı olduğu anlam bütünüdür.

Fiziksel mekân gerçektir; fenomenolojik analiz onun yaşamda nasıl yakın ve uzak olduğunu açıklar.

Evinizde fiziksel olarak yakın ama yaşamınızda uzak olan bir nesneyi düşünün. Dünya-içinde olma özne ile nesne arasındaki köprüyü sonradan kurma sorununu baştan değiştirir.

Çekiç gibi aletle ilk karşılaşma ona bakıp özellik çıkarmak değil, işi yaparken ustaca kullanmaktır.

Dikiş diken kişi iğnenin metal bileşimini düşünmeden kumaş, ip ve beden ölçüsüyle birlikte hareket eder.

Alet anlamını gönderme ağından alır; tek başına duran madde değil, bir iş için olan şeydir.

Kullanım her ilişkiyi açıklamaz; sanat eseri, canlı ve yabancı kişi alet mantığına indirgenmemelidir.

Bir aletin anlam kazanması için bağlı olduğu beş başka şey ve kişiyi yazın. Alet ağı amaçların başka insan ve kurumlarla paylaşıldığını görünür kılar.

Araç kırıldığında, eksik olduğunda veya yolu kestiğinde normalde görünmeyen gönderme ağı belirginleşir.

İnternet kesilince modem, kablo, şirket, iş takvimi ve uzaktaki ekip birden fark edilir.

Akışın bozulması teorik bakışı doğurur; nesne kullanımdan çıkıp özellikleri incelenen karşıda-varlığa dönüşür.

Teori yalnız arıza ürünü değildir; merak ve bilim kendi kurumları içinde daha zengin pratiklerdir.

Bir arıza anında daha önce görünmeyen altyapı ve emeği listeleyin. Bozulma fenomeni gündelik ustalığın bilgisiz değil, çoğu kez söze dökülmemiş bilgi olduğunu gösterir.

Dasein başkalarını sonradan tahmin eden yalnız zihin değil, başından beri ortak iş ve dil dünyasında birlikte-varlıktır.

Otobüs durağı onu kullanan yabancıların davranışını önceden hesaba katar; kişi kimse yokken bile sıraya göre durur.

Nesneler ve kurallar başkalarının beklentisini taşır; sosyal ilişki yüz yüze konuşmadan önce dünyaya yerleşmiştir.

Birlikte-varlık uyum demek değildir; çatışma, yabancılaşma ve yalnızlık da ortak dünya içinde yaşanır.

Tek başınıza yaptığınız bir davranışta görünmeyen başkalarının kuralını bulun. Birlikte-varlık empatiyi çıkarım olmaktan önce ortak dünyada karşılaşma imkânı yapar.

Gündelik hayatta 'insan böyle yapar' veya 'herkes bilir' sesi seçim sorumluluğunu belirsiz çoğunluğa devredebilir.

Kişi istemediği mesleği seçer ve kim istedi diye sorulduğunda yapılması gereken buydu der.

Kamusal norm seçenekleri hazırlar, belirsiz 'onlar' kararı kimsenin değilmiş gibi gösterir.

Ortak norm yalnız baskı değildir; dil, güven ve koordinasyon sağlar, sahicilik toplumu terk etmek değildir.

Bugün yaptığınız bir seçimde gerekçe yerine herkes sözünün geçip geçmediğini sorun. Das Man hem yaşamı kolaylaştıran kamu ortalaması hem sorumluluğu anonimleştiren kaçış yoludur.

Kaygı, sıkıntı veya neşe içerideki renkli gözlük değil, dünyanın bize hangi imkân ve önemle göründüğünün biçimidir.

Aynı sokak acele eden kişiye engeller, âşık kişiye buluşma yolu, korkan kişiye tehditler olarak açılır.

Duygu önce nötr dünyaya eklenmez; neyin dikkate değer olduğunu baştan seçer.

Ruh hali gerçeği istediği gibi yaratmaz; dünya direnmeye ve sürpriz yapmaya devam eder.

Bir karar anında ruh halinizin hangi seçeneği görünür, hangisini görünmez yaptığını fark edin. Bulunuş insanın kendi seçmediği bir dünyaya her zaman belirli ruh hali içinde atılmış olduğunu açar.

Heidegger'de anlamak bilgi ezberi değil, kendini yapabileceği imkânlara doğru tasarlama yeteneğidir.

Çırak çekicin tanımını bilmekten çok ustayla çalışarak neleri yapabileceğini görmeye başlar.

İnsan mevcut durumu gelecekteki olabilirlik ışığında yorumlar; proje bugünkü davranışı düzenler.

Her ihtimal gerçekçi veya özgür değildir; tarih, beden ve kaynaklar tasarım alanını sınırlar.

Bir hedefinizin bugünkü nesneleri ve insanları nasıl başka anlamda gösterdiğini düşünün. Tasarı sınırsız hayal değil, atılmış koşullar içinde görülen gerçek olabilirliktir; ön-anlayış deneyimle düzeltilebilir.

Dil içeride tamamlanmış düşünceyi paketlemekten öte, ortak dünyada neyin önemli olduğunu açığa çıkaran söylem yapısıdır.

Usta yalnız cümleyle değil dur, şimdi ve bu jestleriyle ortak işi anlaşılır kılar.

Konuşma dinleme ve susmayla birlikte anlam bağlantılarını paylaşır; kelime dünyadaki ilgiden doğar.

Dil yalnız açık hakikat değildir; klişe ve boş konuşma da dünyayı örtebilir.

Bir konuşmada söylenen kadar dinleme, vurgu ve suskunluğun ne açtığını görün. Söylem anlamı paylaşırken susma bazen klişe konuşmadan daha sahici bir açıklık kurabilir.

Gündelik kamu dili şeyi gerçekten yaşamadan herkesçe bilinir hale getirir; sürekli yenilik merakı derin ilişkiyi dağıtabilir.

Kişi kitabı okumadan yorum özetlerini tekrarlar, sonraki başlığa geçer ve yine bilgili hisseder.

Bilgi dolaşımı kökünden kopar; merak kalıcı uğraş yerine sürekli başka uyarana atlar.

Gündeliklik ahlaki günah değildir; hepimizin zorunlu başlangıç ortamıdır ve güvenilir bilgi de dolaştırır.

Bugün bildiğinizi sandığınız bir şeyin doğrudan deneyim veya kaynağını kontrol edin. Düşüş ortadan kaldırılacak hata değil, sahici seçimin her gün yeniden içinden çıkacağı kamusal zemindir.

Belirli bir şeyden korkudan farklı olarak kaygı, gündelik işlerin ve rollerin birden anlamsızlaşmasıyla insanı kendi imkânına açık bırakır.

Başarılı kişi sabah işe giderken hiçbir olay yokken bütün düzenin neden yapıldığını sorgular.

Dünya içi dayanaklar geri çekilir; kişi 'herkes'in cevabıyla kapatılamayan kendi seçimine döner.

Klinik kaygı bozukluğu felsefi kavrama indirgenmemeli; ruh sağlığı desteği gerektiren acı farklı düzeydir.

Bir anlamsızlık anını romantikleştirmeden hangi hazır rolü görünür kıldığını düşünün. Kaygı tek tek araçların işe yararlığını değil, bütün uğraş ağının niçinini gevşetir.

Ölüm herkesin başına gelen olaydan önce, hiçbir başkasının kişinin yerine üstlenemeyeceği en kendi ve kesin ihtimalidir.

Aile sevdiğinin yanında olabilir ama onun ölümünü onun yerine yaşayamaz.

Sonluluk bütün projelerin süresini ve seçimin geri alınamazlığını görünür kılar.

Ölüme-doğru-varlık sürekli ölüm düşünmek veya tehlikeye koşmak değildir; sınırlı zamanı sahiplenmektir.

Ertelediğiniz bir kararın sonsuz zaman varsayımına dayanıp dayanmadığını sorun. Ölümün kesin fakat zamanı belirsiz oluşu her seçimi benzersiz ve ertelenebilir kılar.

Vicdan hazır ahlak kuralı okumaktan çok, kişinin 'herkes' içinde kayboluşundan kendi seçim sorumluluğuna çağrılmasıdır.

Telefon sessizken kişi yıllardır başkalarının planını uyguladığını bir anda kabul eder.

Çağrı belirli emir vermez; kişinin zaten seçerek bazı ihtimalleri dışladığını ve borçlu olduğunu açar.

Vicdanı yalnız iç ses saymak toplumsal zarar ve ortak sorumluluğu küçültmemelidir.

Bir iç çağrının somut başkasına etkisini ve düzeltme yükümlülüğünü de sorun. Suçluluk burada işlenmiş tek suçtan önce, her seçimin seçilmeyen ihtimallere borç bırakmasıdır.

Sahici kararlılık kişinin sonluluğu ve temelsiz seçimi kabul ederek kendi durumunda sorumluluk üstlenmesidir.

Kişi aile beklentisini körlemesine reddetmez; bakım borcu ve kendi yönünü açıkça tartıp karar verir.

Ölüm farkındalığı seçenekleri ciddileştirir, vicdan çağrısı kararı geri alınamaz sahiplenmeye çevirir.

Sahicilik üstün bireycilik veya tek seferlik cesur karar değildir; başkalarıyla ve değişebilir yaşam içinde sürer.

Bir kararınızda sonucu kadar seçmemenin de sizin seçiminiz olduğunu kabul edin. Kararlılık başkalarını silmez; atılmış durum içindeki somut bağları seçerek üstlenir.

Heidegger gelecek, geçmiş ve şimdiyi ardışık anlar yerine birbirine açılan üç zamansal ufuk olarak düşünür.

Verdiğiniz söz gelecekteki imkânı öne getirir, geçmiş kimliğinizi devralır ve bugünkü davranışı belirler.

Dasein geleceğe tasarlanır, atılmış geçmişten gelir ve şimdide şeylerle uğraşır; bakımın birliği zamansaldır.

Saat zamanı gereksiz değildir; ortak koordinasyon sağlar, fakat yaşanan anlam zamanının tamamı değildir.

Bugünkü bir işinizde gelecek beklenti ve geçmiş mirasın aynı anda nasıl bulunduğunu yazın. Ekstatik zaman insanın saat içindeki nokta değil, geçmişi devralıp geleceğe açılan hareket olduğunu gösterir.