Gözetim Kapitalizmi Çağı

Zuboff dijital geleceği insanların kendini evinde hissettiği özerk bir dünya ile davranışının başkalarınca sahiplenildiği sürgün arasında ahlaki seçim olarak kurar.

Aile fotoğraf uygulamasını yakınlık için kullanır, yüz verisinin başka amaçla işlendiğini sonradan öğrenir.

İkili çerçeve kullanıcıların pazarlık ve karma deneyimlerini sadeleştirebilir.

Kolaylığın yanında veri üzerindeki bilgi, itiraz ve çıkış hakkını ölçmek gerekir.

Hizmeti iyileştirmek için gereken verinin ötesinde kalan davranış izleri tahmin üretimi için el konulan artığa dönüşür.

Arama motoru sorguyu cevaplar, yazma hızı ve tıklama tereddüdünü reklam tahmini için saklar.

Her ek veri zararlı değildir; dolandırıcılık önleme ve araştırma yararı olabilir.

Toplanan her alan için amaç, saklama süresi ve gerçekten gerekli olup olmadığını sormak gerekir.

Davranış verisi işlenerek kişinin ne alacağı, nereye gideceği veya neye inanacağı üzerine olasılık ürünlerine çevrilir.

Reklamcı 'koşu ayakkabısı seven kişi' değil bu akşam satın almaya en yakın kullanıcı grubunu satın alır.

Tahmin hiçbir bireyi kesin olarak bilmez ve hata payı taşır.

Olasılık puanının fiyat, kredi veya fırsatı haksız biçimde belirleyip belirlemediğini denetlemek gerekir.

Gözetim kapitalistinin gerçek müşterisi çoğu zaman kullanıcı değil, kullanıcının gelecekteki davranışına erişmek isteyen işletmedir.

Ücretsiz uygulamada ekrana bakan kişi ürünün alıcısı değil tahmin kaynağı olur.

Abonelik modeli de otomatik olarak veri sömürüsünden temiz değildir.

Hizmeti kimin ödediğini, gelirin nereden geldiğini ve hangi davranışın satıldığını izlemek gerekir.

Zuboff arama verisinin reklam tıklamasını öngörmek için kullanılmasıyla yeni bir birikim mantığının keşfedildiğini savunur.

Arama kayıtları sistem hatası artığı olmaktan çıkıp hedefli reklamın değerli girdisi olur.

Dijital reklamın tarihi tek şirket ve tek buluş anından daha karmaşıktır.

Kurucu hikâyeyi piyasa, düzenleme ve önceki veri ticaretiyle birlikte okumak gerekir.

Şirket önce izin sınırını aşar, tepkiyi bekler, alışkanlık oluştuktan sonra küçük tavizle uygulamayı kalıcılaştırır.

Sokak görüntüleme aracı özel kablosuz veriyi toplar; özür ve ceza sonrası ana hizmet sürer.

Her ürün yayılımı bilinçli dört aşamalı plan değildir.

Yeni özellikte başlangıç izni, tepki, tasarım değişikliği ve kalıcı veri akışını zaman çizgisinde izlemek gerekir.

Tahmin kalitesini büyütmek için veri toplama ekran davranışından beden, ses, duygu ve gerçek mekâna doğru genişler.

Akıllı oyuncak çocuğun söylediği söz kadar ses tonundan ruh hali çıkarmaya çalışır.

Duygu çıkarımı bilimsel belirsizlik ve kültürel yanlılık taşır.

Hassas çıkarımlar için açık izin, bağımsız geçerlik ve kullanmama seçeneği istemek gerekir.

Sistem yalnız davranışı tahmin etmekle kalmaz, dürtme, ödül ve seçenek düzeniyle istenen sonuca doğru biçimlendirmeye çalışır.

Uygulama prim indirimi için sürücüye anlık puan verir ve rotasını değiştirir.

Dürtme bazen sağlık ve güvenlik yararı üretir.

Hedefi kimin seçtiğini, kullanıcının reddedip edemediğini ve cezanın gizli olup olmadığını sormak gerekir.

Gündelik deneyim ölçülebilir dijital işarete dönüştürüldüğünde insanın yaşadığı anlam sistemin kullanabildiği veri biçimine indirgenir.

Yüz ifadesi tek mutluluk puanına çevrilir, yas ve yorgunluk aynı kutuya düşebilir.

Ölçüm bütünü yakalamasa da yararlı örüntü gösterebilir.

Veri temsilinin kaçırdığı bağlamı ve hataya itiraz yolunu açık tutmak gerekir.

Bağlantılı cihazlar insan davranışını uzaktan ayarlama, sürü halinde yöneltme ve koşullandırma imkanını büyütür.

Oyun nadir ödülü tam bırakacakken vererek çocuğun ekranda kalma süresini uzatır.

Kullanıcılar bütünüyle kukla değildir ve stratejiyi fark edip direnebilir.

Tasarımın dikkat süresi, ödül aralığı ve varsayılan seçeneklerini görünür kılmak gerekir.

İnsan henüz ne yapacağı başkalarınca önceden sahiplenilmeden, sürpriz ve değişim payıyla kendi geleceğini kurabilmelidir.

Ergenin eski aramaları yıllar sonra eğitim fırsatını sessizce daraltırsa geçmiş geleceğini rehin alır.

Hiçbir karar bütünüyle etkiden bağımsız değildir.

Unutulma, düzeltme ve otomatik karara itiraz haklarını gerçek kullanım yolu haline getirmek gerekir.

Zuboff yeni gücü insanların iç inancını dönüştürmekten çok davranışı ölçen, karşılaştıran ve uzaktan ayarlayan araçsalcı bir düzen olarak tanımlar.

İşyeri çalışanın düşüncesini ikna etmez; bileklik verisiyle temposunu otomatik değiştirir.

Eski disiplin, devlet gözetimi ve işyeri kontrolüyle süreklilikler vardır.

Yeni kavramın gerçekten farklı mekanizmayı mı yoksa eski gücün dijital sürümünü mü anlattığını sınamak gerekir.

Her yerdeki sensör, hesaplama ve ağlar davranışı izleyen ve müdahale eden görünmez kurumsal bir çevre oluşturur.

Ev, araba, saat ve sokak kamerası ayrı cihaz görünür ama verileri aynı profil üzerinde birleşebilir.

Tek merkezli her şeyi gören sistem resmi gerçek dağınıklığı abartabilir.

Veri birleştirme yetkisini, aracı şirketleri ve güvenlik açıklarını somut olarak izlemek gerekir.

Otomatik sistem için bir içeriğin doğru veya iyi olmasından çok etkileşim ve tahmin üretmesi önemli olabilir.

Yalan haber öfke ve tıklama getiriyorsa algoritma niyet taşımadan onu büyütür.

Platform politikaları ve çalışan kararları bütünüyle kayıtsız değildir.

Başarı ölçüsüne doğruluk, zarar ve kamusal yarar eklenmeden yalnız etkileşime güvenmemek gerekir.

Özerk benlik sürekli gözlenmediği, deney yapabildiği ve başkasının amacına çevrilmediği korunmuş alanlara ihtiyaç duyar.

Çocuk kaydedilmediğini bildiği odada yanlış şarkı söyleyip yeni sesini dener.

Mahremiyet gizlenecek suçu olanların ayrıcalığı değildir.

Ev, okul ve dijital hizmette kayıtsız varsayılan alanlar ve kolay kapatma seçenekleri kurmak gerekir.

Özel şirketlerin bilgiyi ve davranış değiştirme gücünü toplumsal izin olmadan biriktirmesi demokratik egemenliği yukarıdan aşındırır.

Şehir ulaşımının davranış puanını seçmen değil platform sözleşmesi belirler.

Şirket gücü yanında devlet gözetimi ve küresel eşitsizlik de hesaba katılmalıdır.

Veri hakkı, amaç sınırı, birlikte çalışabilirlik, bağımsız denetim ve kamusal alternatifleri birlikte kurmak gerekir.