Postmodern Durum

Bilgisayarlaşma bilgiyi makine diline çevrilebilir, depolanabilir ve dolaştırılabilir birimlere dönüştürür.

Ustanın el ayarı dosyaya girmediği için şirket kayıtlarında bilgi sayılmaz, sayısal ölçüm ise merkezden satın alınır.

Dijitalleşme bilgiyi yok etmek kadar koruma ve erişim de sağlar.

Bir veri sisteminde forma girmeyen deneyimin nasıl temsil edileceğini sormak gerekir.

Bilgi kendi başına eğitim amacı olmaktan çıkıp üretilecek, satılacak ve güç için kullanılacak mala dönüşebilir.

Üniversite uzun temel araştırma yerine hızlı lisans geliri getiren projeyi seçer.

Piyasa kaynağı her araştırmayı yozlaştırmaz ve kamu fonu da tarafsız değildir.

Bir bilgi projesinin doğruluk, kamu yararı ve gelir ölçülerini ayrı görmek gerekir.

Toplumlar neyin iyi, doğru ve yapılabilir olduğunu masal, atasözü, tören ve örnek kişilerle aktarır.

Köyde iyi usta tanımı sınav kâğıdından çok yıllarca anlatılan adil paylaşım hikâyesiyle öğrenilir.

Geleneksel anlatı romantikleştirilmemeli; dışlama ve baskı taşıyabilir.

Bir kurumun yazılı kuralı yanında hangi kurucu hikâyeyi tekrar ettiğini araştırmak gerekir.

Bilim iddiayı kanıt, yöntem, tekrar ve uzman tartışmasıyla meşrulaştırır; anlatıdaki gibi sırf aktarılmış olduğu için kabul etmez.

İlacın etkisi büyükannenin tek öyküsüyle değil karşılaştırmalı deney ve eleştiriyle sınanır.

Bilim insanları da kurum, dil ve çıkar içinde çalışır; bu sonuçları keyfî yapmaz.

Kanıt ölçütünü reddetmeden araştırmanın finansman ve erişim koşullarını da incelemek gerekir.

Söylemek tek eylem değildir; betimleme, emir, söz verme, soru ve şaka farklı kurallı dil oyunlarıdır.

'Kapı açık' cümlesi hava durumu verir, uyarı yapar veya birinden kapatmasını ister.

Oyunlar tamamen kapalı değildir ve insanlar kuralları tartışabilir.

Bir anlaşmazlıkta tarafların aynı cümleden hangi tür hamle beklediğini açmak gerekir.

Modern toplum bilim ve siyaseti insanlığın ilerlemesi, aklın gelişmesi veya özgürleşmesi gibi kapsayıcı hikâyelerle meşrulaştırdı.

Demiryolu yalnız ulaşım değil 'medeniyetin herkese gelişi' diye sunulur.

Büyük anlatıların ortak hak ve dayanışma kurma gücü de olmuştur.

Evrensel sözün hangi gerçek kazanımı taşıdığını ve hangi deneyimi sildiğini birlikte görmek gerekir.

Lyotard postmoderni, bütün bilgi ve tarihi tek sona bağlayan üst anlatılara karşı artan inançsızlık olarak tanımlar.

Savaş ve sömürge deneyimi, teknik ilerlemenin otomatik ahlaki gelişme getirdiği hikâyesini kırar.

İnançsızlık bütün ortak projeleri ve gerçekleri reddetmek zorunda değildir.

Büyük vaat yerine belirli iddianın kanıtı, bedeli ve yerel sonucu sorulmalıdır.

Tek büyük hakem zayıflayınca bilginin neden öğretilip finanse edileceği tartışmalı hale gelir.

Felsefe bölümü kısa vadeli iş geliri göstermediği için bütçede kendini savunamaz.

Eski meşruiyetin çözülmesi yeni demokratik ölçüler için fırsat da olabilir.

Kaynak kararında gelir, hakikat, kültürel hafıza ve kamusal yararı açıkça tartmak gerekir.

Sistem bilgiyi en az kaynakla en çok ölçülebilir çıktı üreten performansa göre seçmeye eğilimlidir.

Öğretmen derin öğrenme yerine sınav puanını en hızlı artıran yönteme zorlanır.

Verimlilik kıt kaynakta gerçek bir değer olabilir.

Göstergeyi iyileştirmenin asıl amacı bozup bozmadığını sonuç dışı örneklerle kontrol etmek gerekir.

Veri depolama ve hesaplama araçlarına sahip olan devlet ve şirketler karar gücünü merkezileştirebilir.

Şehirde milyonlarca yol verisini toplayan platform ulaşım planını belediyeden daha iyi bilir ama veriyi paylaşmaz.

Merkezî veri afet ve sağlıkta yararlı olabilir.

Mülkiyet, erişim, mahremiyet, denetim ve itiraz hakkını birlikte düzenlemek gerekir.

Bilgi aktarımı performans sistemine bağlandığında eğitim doğru fikirden çok işe yarayan beceri paketine indirgenebilir.

Öğrenci 'Bu doğru mu?' yerine 'Sınavda ve işte çıkar mı?' diye sorar.

Mesleki beceri değersiz değildir ve eğitim hayatla bağ kurmalıdır.

Müfredatta işlev, eleştirel düşünme, merak ve yurttaşlık hedeflerini dengelemek gerekir.

Tek ansiklopedik bilgin yerine veri tabanına soru soran, bağlantı kuran ve takım oluşturan uzman öne çıkar.

Doktor bütün makaleleri ezberlemez; doğru veri kaynağını seçip hastanın özgül durumuyla birleştirir.

Arama becerisi alan bilgisinin ve etik sorumluluğun yerini tutmaz.

Uzmanlığı yalnız bilgi miktarı değil soru kalitesi, muhakeme ve hesap verme üzerinden değerlendirmek gerekir.

Tek evrensel kurtuluş hikâyesi yerine sınırlı toplulukların belirli sorunlar için kurduğu küçük anlatılar önem kazanır.

Mahalle kadınları tüm insanlığı temsil etmeden güvenli gece ulaşımı için deneyimlerini ortak talebe çevirir.

Yerellik güçlülerin ortak haklardan kaçmasına veya küçük grubun içine kapanmasına yol açabilir.

Küçük mücadeleyi daha geniş eşitlik ilkeleriyle bağlantılandırmak gerekir.

Bilgi yalnız sistemin verimini artırmak değil, yerleşik kuralda beklenmedik yeni hamle ve soru üreterek gelişir.

Araştırmacı daha hızlı cevap yerine deneyin yanlış sorduğu soruyu gösterir ve yeni alan açar.

Her aykırı fikir değerli değildir; kanıt ve eleştiri gerekir.

Yeniliği yalnız patent sayısıyla değil kuralları görünür kılan güçlü soruyla da ölçmek gerekir.

Tek ölçü bütün dil oyunlarına hükmetmediğinde adalet, küçük ve geri alınabilir uzlaşmalarla farklı seslerin oyun kurabilmesini korumalıdır.

Hastane bütçesinde maliyet tablosu ile hastanın onur anlatısı aynı tür cümle değildir ama karar ikisini de dinler.

Ortak karar için bazı karşılaştırılabilir ilkeler yine gereklidir.

Tarafları tek ölçüye zorlamadan hangi hakların pazarlık dışı olduğunu açıkça kurmak gerekir.

Büyük anlatının çöküşü her sözün eşit doğru olduğu anlamına değil, her iddianın kendi kural ve iktidar koşullarının görünür olmasına işaret eder.

Bilimsel deney kanıtla sınanır; şiir başka iş yapar; propaganda ise kanıt rolü oynayarak ikisini karıştırabilir.

Dil oyunları kavramı yanlış bilgiye karşı ortak mücadeleyi zorlaştırabilir.

İddianın türünü belirleyip ona uygun kanıt ve hesap verme ölçüsü istemek gerekir.