Dilin Aynasından

Güçlü determinizm insanın dilinde adı olmayan şeyi düşünemeyeceğini savunur; Deutscher bunu reddeder.

Yeni renk adı öğrenmeden de tonu ayırt edebiliriz.

Dil aşılmaz duvar değil, dikkati belirli ayrımlara tekrar tekrar yönelten alışkanlıktır; konuşur bazı özellikleri hızla fark ederken başkalarını ifade etmek için ek çaba harcayabilir ve yeni anlatım yolları arar.

Reddetmek dil etkisini sıfırlamaz.

Mümkün düşünceyle alışılmış dikkat arasını ayırmak gerekir.

Eski metinlerde renk adlarının farklı kullanımı görme bozukluğundan çok dilsel sınıflamanın tarihini düşündürür.

Deniz bugünkü mavi yerine şarapla benzetilir.

Şiir dili gündelik algının doğrudan kaydı değildir.

Metni tür, dönem ve başka nesne adlarıyla karşılaştırmak gerekir.

Renk kelimelerinin tarihsel azlığı araştırmacıları insanların eskiden farklı görüp görmediği sorusuna götürdü.

Mavi gökyüzüne az ad verilmesi biyolojik körlük sanıldı.

Kelime sıklığı algı kapasitesinin basit ölçüsü değildir.

Dil verisini fizyoloji ve davranış deneyiyle sınamak gerekir.

Diller temel renk adlarını rastgele değil belirli eğilimlerle genişletir; bedenli görme ortak sınırlar koyar.

Az renk adlı dil önce açık-koyu, sonra kırmızı çevresinde ayrım yapar.

Sıra bütün dillerde kusursuz tek çizgi değildir.

Evrensel eğilimle yerel istisnayı birlikte görmek gerekir.

Dilde zorunlu iki mavi adı bulunması konuşurların bu sınırı hızlı ayırmasına küçük ama ölçülebilir katkı yapabilir.

Goluboy ile siniy sınırındaki kare daha çabuk seçilir.

Etki görev ve dil müdahalesiyle değişir.

Küçük hız farkını dünya görüşü devrimi diye abartmamak gerekir.

Renk tayfı fiziksel ve biyolojik süreklilik taşırken dil kullanışlı sınırlar koyar.

Gökkuşağı kesintisizdir ama çocuk öğrendiği adlarda bantlar görür.

Kategoriler süreklilik içindeki bazı farkları iletişim için belirginleştirir; adlandırma fiziksel dünyayı yaratmaz, fakat benzerlikleri hatırlama ve ayırt etme hızımızı etkileyebilir.

Sınır kültürel diye keyfî değildir.

Ortak algı odaklarıyla öğrenilmiş adları ayırmak gerekir.

Whorf dili düşüncenin hapishanesi gibi okuyan yorumlarla ünlendi; bazı popüler örnekler kanıttan fazla iddia taşıdı.

Hopi dilinde zaman yoktur gibi kesin sloganlar yayıldı.

Whorf'un kendi düşüncesi sloganlardan daha nüanslıdır.

Ünlü iddiayı özgün veri ve sonraki eleştiriyle karşılaştırmak gerekir.

Mutlak yön kullanan diller konuşurdan her an coğrafi konum izlemeyi istediği için uzamsal dikkati eğitebilir.

Bardak güneyinde kaşık diye tarif edilir.

Bu beceri doğuştan pusula veya kusursuz yön değildir.

Dil pratiğini çevre, eğitim ve günlük ihtiyaçla birlikte görmek gerekir.

Göreli yön dili kullananlar nesne dizisini bedenlerine, mutlak yön kullananlar dünyaya göre hatırlamaya eğilim gösterebilir.

Masa çevrilince biri sıra yönünü, diğeri coğrafi düzeni korur.

Deney kültürler arası birçok farkı aynı anda taşır.

Tek sonucu yalnız gramerle açıklamamak gerekir.

İsimlerin dişi veya eril sınıfa girmesi nesneyi betimlerken seçilen çağrışımları etkileyebilir.

Köprü dişi dilde zarif, eril dilde güçlü sıfatlarla anlatılır.

Dil cinsiyeti insanların cinsiyet inancını tek başına belirlemez.

Deneyi çeviri, kelime biçimi ve kültür etkisiyle sınamak gerekir.

Dil en çok neyi düşünmeye izin verdiğiyle değil, her konuşmada hangi bilgiyi belirtmeye mecbur ettiğiyle zihin alışkanlığı kurar.

Bazı diller geçmiş olayda bilginin görüldüğünü veya duyulduğunu işaretler.

Zorunlu ek dürüstlüğü garanti etmez.

Dil yapısıyla gerçek davranış arasına doğrudan ahlak sonucu koymamak gerekir.

Bazı diller konuşanın bilgiyi gördü mü çıkardı mı duydu mu olduğunu dilbilgisel olarak belirtmesini ister.

Yağmur yağdı cümlesi kanıt yoluna göre değişir.

Kaynak eki yanlış haberin imkânsızlığı değildir.

Günlük dilimizde gönüllü kaynak belirtme alışkanlığı kurmak gerekir.

Dil dünyayı görünmez duvarla kapatmaz, sık kullanılan ayrımları keskinleştiren ve bazı yönleri öne çıkaran mercek gibi çalışır.

Fotoğraf filtresi nesneyi yaratmaz ama kontrastı değiştirir.

Mercek benzetmesi etkin konuşuru pasif yapmamalıdır.

Çok dillilik ve bağlama göre mercek değiştirmeyi hesaba katmak gerekir.

İnsan başka dildeki kavramı öğrenebilir; yine de tek kelimenin alışkanlık ve çağrışım ağı açıklama gerektirir.

Saudade çevrilebilir ama kullanım tarihini tek Türkçe sözcük taşımaz.

Çeviri kaybı iletişimi imkânsız yapmaz.

Kelimenin yanına sahne ve kullanım örneği eklemek gerekir.

Bir dilin yön veya renk ayrımındaki inceliği o topluluğu genel olarak daha zeki veya ilkel yapmaz.

Pusula dili konuşuru yön bulmada eğitir, bilgisayar tasarımında otomatik üstün kılmaz.

Romantik övgü de aşağılamanın ters yüzüdür.

Beceriyi alanına özgü ve öğrenilebilir görmek gerekir.

Başka dil öğrenmek imkânsız düşünce kapısı değil, dünyada daha önce sürekli işaretlemediğimiz ayrımlara pratik kazandırabilir.

Kaynak eki olan dil öğrencisi bilgiyi nereden bildiğini daha sık düşünür.

Etki kişiden kişiye ve kullanım yoğunluğuna göre değişir.

Yeni dilde sözcük ezberinin yanında zorunlu dikkat alışkanlığını çalışmak gerekir.