Kadınlar, Ateş ve Tehlikeli Şeyler

Klasik görüş bir kategori üyelerinin ortak zorunlu ve yeterli özelliklerle eşit biçimde içeri girdiğini varsayar.

Üç kenarlı kapalı şekil üçgendir; tanım üyeliği kesin verir.

Matematikte güçlü olan bu model bütün gündelik kavramları aynı rahatlıkla açıklamaz.

Bir sınıflamada sınırın gerçekten tanımla mı yoksa alışkanlık ve örnekle mi kurulduğunu sormak gerekir.

Bazı kategori üyeleri diğerlerinden daha tipik görünür ve insanlar onları daha hızlı tanır, hatırlar ve örnek verir.

Kuş denince serçe önce, devekuşu sonra akla gelir; ikisi de biyolojik olarak kuştur.

Tipiklik resmî üyelikle aynı şey değildir.

Birini 'tipik değil' diye dışlarken kuralı mı yoksa zihinsel merkeze uzaklığı mı kullandığımızı ayırmak gerekir.

İnsanlar dünyayı en rahat çok genel veya çok özel düzeyde değil, ortak biçim ve eylemin birleştiği temel düzeyde kavrar.

Çocuk 'mobilya' ya da 'İskandinav yemek sandalyesi'nden önce 'sandalye' der ve onunla ne yapılacağını bilir.

Temel düzey uzmanlık ve kültüre göre değişebilir.

Bir açıklamada dinleyicinin deneyimine en doğal gelen ölçeği seçmek gerekir.

Kategori üyeleri tek ortak öz yerine üst üste binen benzerlik ağlarıyla birbirine bağlanabilir.

Satranç, saklambaç ve futbolun hepsinde aynı özellik yoktur ama çeşitli yollarla oyun ailesine bağlanırlar.

Aile benzerliği her şeyi her şeye bağlama izni değildir.

Benzerlik zincirinin hangi adımda koptuğunu ve hangi kullanımın merkezi olduğunu göstermek gerekir.

Gündelik kategoriler bazı üyelerde açık, kenar örneklerde tartışmalı ve bağlama duyarlı olabilir.

Domates botanikte meyve, mutfakta sebze gibi işler.

Bulanık sınır gerçek ayrımların hiç olmadığı anlamına gelmez.

Tartışmada hangi amaç için sınıflandırma yapıldığını önce açık etmek gerekir.

Kavramlar yalnız özellik listesine değil, dünyanın nasıl işlediğine dair basitleştirilmiş ortak senaryolara dayanır.

'Bekâr' tanımı evlenmemiş erkek olsa da küçük çocuk veya papağan için sözcüğü doğal kullanmayız.

Ortak model toplumdaki bütün hayat biçimlerini temsil etmeyebilir.

Bir tanımın arkasındaki görünmez aile, iş ve zaman varsayımlarını bulmak gerekir.

Anne kavramı doğuran, büyüten, genetik bağ kuran ve evli eş gibi farklı modellerin merkez çevresinde birleşmesiyle çalışır.

Evlat edinen anne bazı bağlamda merkezdedir, genetik test konuşulurken başka model öne çıkar.

Model çoğulluğu gerçek kişilerin haklarını belirsiz bırakmamalıdır.

Hangi bağın tartışılan bakım, hukuk veya sağlık amacı için önemli olduğunu açıkça belirtmek gerekir.

Zihin bir kategori üyesini veya parçasını bütün alanı temsil eden hızlı referans noktası olarak kullanabilir.

'Mutfak bugün izinli' dendiğinde oda değil mutfak çalışanları kastedilir.

Kısa yol stereotipe dönüşüp görünmeyen insanları silebilir.

Temsil eden örneğin kimleri dışarıda bıraktığını ve sonuç üzerindeki etkisini kontrol etmek gerekir.

Bir sözcüğün merkez anlamından mecaz, kültürel kural ve deneyimle bağlantılı yan anlamlar ışın gibi yayılabilir.

'Baş' beden parçasından kurumun başı, masanın başı ve işin başlangıcı anlamlarına uzanır.

Her çok anlamlılık tek temiz haritayla açıklanamayabilir.

Yeni anlamı merkeze bağlayan deneyim veya kullanım zincirini somut örnekle göstermek gerekir.

Kadınlar, ateş ve tehlikeli şeylerin aynı isim sınıfında bulunması rastgele değil mit, doğa bilgisi ve çağrışım zincirlerinin ürünüdür.

Güneş kadın atayla, güneş ateşle, ateş tehlikeyle ilişkilendirilerek sınıf genişler.

Dışarıdan kurulan açıklama yerel konuşurların değişen kullanımını aşırı düzenli gösterebilir.

Yabancı bir sınıflamayı saçma bulmadan önce tarihsel bağlarını ve istisnalarını araştırmak gerekir.

Yukarı-aşağı, içeri-dışarı, denge ve yol gibi bedensel deneyim şemaları soyut kavramların kuruluşuna katılır.

Moral yükselir, fiyat düşer, tartışmanın içine gireriz; beden yönleri düşünceye taşınır.

Bedensel temel kültür ve öğrenme farklarını yok etmez.

Soyut bir sözün hangi hareket, mekân veya duyu deneyiminden güç aldığını bulmak gerekir.

Renk kategorileri ışık fiziği, insan görme sistemi ve dilsel-kültürel ayrımların birlikte ürünüdür.

Renk tayfı kesintisizdir ama diller onu farklı sayıda temel adla böler; bazı odak renkler yine ortaklaşır.

Ne tam evrenselcilik ne de sınırsız görecilik bütün veriyi açıklar.

Biyolojik kapasite ile öğrenilen sınırın aynı anda nasıl çalıştığını görmek gerekir.

Öfke hakkında kaynamak, patlamak ve dolmak gibi sözler bedensel sıcaklık deneyimiyle ortak bir bilişsel model kurar.

Kişi 'içim kaynadı' dediğinde duygu, basıncı artan kap senaryosuyla anlaşılır.

Metafor gerçek fizyolojinin eksiksiz açıklaması değildir.

Kullandığımız duygu metaforunun hangi tepkiyi doğal ve hangisini görünmez yaptığını sormak gerekir.

Lakoff anlamı dünyadaki hazır özelliklerin zihindeki tarafsız aynası sayan nesnelciliğin kategori etkilerini açıklayamadığını savunur.

Aynı kıyı çizgisi haritada amaç ve ölçeğe göre farklı uzunluk kazanır.

Dünya direnci ve doğruluk ölçütleri yalnız kavramsal seçim diye silinemez.

Modelin insan amaçlarına bağlı yönüyle dış kanıta hesap verme zorunluluğunu birlikte tutmak gerekir.

Bilgi ne dünyadan bağımsız çıplak ayna ne de keyfî icattır; bedenli varlıkların gerçek çevreyle etkileşiminde kurulur.

Kapı kolu insan eli ve hareketi için anlamlı biçimdedir, yine de sertliği hayalimize göre değişmez.

Bu orta yolun doğruluk ölçüsünü her durumda netleştirmek zordur.

Bir kavramı beden, amaç, kültür ve dış sonuç üzerinden dört yönden sınamak gerekir.

Kategoriler doğal ve tarafsız kutular gibi sunulduğunda kurumların kimi merkez, kimi kenar ve kimi anormal saydığı görünmez kalabilir.

İş ilanındaki 'ideal çalışan' kesintisiz zamanı olan belirli bir aile modelini merkeze alır.

Her kategori baskı değildir; ortak karar ve bilim için sınıflama gerekir.

Sınıfın amacını, kenar vakalarını ve itiraz halinde değişme yolunu açık tutmak gerekir.