Tractatus Logico-Philosophicus

Kitap dünyayı tek tek nesnelerin toplamı değil, gerçekleşmiş olguların bütünü olarak açar.

Top, masa ve kutu aynı kalırken topun kutuda ya da masada olması farklı dünyasal durumlar kurar.

Nesneler gereksiz değildir; olguların bağlanabildiği öğelerdir.

Bir haberde kimlerin var olduğundan önce aralarındaki hangi ilişkinin gerçekten gerçekleştiğini sormak gerekir.

Olgu nesnelerin belirli bağlantısıdır; olası durum gerçekleşirse dünyanın parçası olur.

Anahtar cebinizde olabilir, masada olabilir veya kayıp olabilir; bu olasılıklardan biri şu anki olgudur.

Gündelik karmaşık olayları atomik parçalara ayırmanın kesin yolu tartışmalıdır.

Bir iddiayı kişi, ilişki ve zaman öğelerine ayırarak neyin doğrulanacağını açık etmek gerekir.

Bir nesnenin mantıksal biçimi onun hangi durumların içinde yer alabileceğini belirler.

Satranç fili taş olarak her yerde durabilir ama kurallar içinde yalnız çapraz hareket imkânı taşır.

Dünya satranç gibi önceden tamamlanmış tek kural kitabına sahip görünmeyebilir.

Bir kavramı kullanırken onun hangi cümle bağlantılarına gerçekten izin verdiğini sınamak gerekir.

Anlamlı önerme parçalarıyla olası durum arasında ortak bir düzen kurduğu için gerçeği resmeder.

Metro haritası tünelin rengine ve büyüklüğüne benzemez ama istasyon ilişkisini koruduğu için yol gösterir.

Her dil kullanımı fotoğraf benzeri bildirim değildir; soru, emir ve şaka daha karmaşıktır.

Bir modelin gerçeğin hangi ilişkisini koruyup hangisini bilerek attığını belirtmek gerekir.

Cümle anlamlı olmak için doğru olmak zorunda değildir; mümkün durumu kurar ve gerçekle karşılaştırıldığında doğru ya da yanlış çıkar.

'Kedi sandalyede' cümlesi kedi yerdeyken yanlıştır ama ne söylediği açıkça anlaşılır.

Mantıksal olarak kurulabilir her cümle bilimsel olarak makul değildir.

Yanlış iddia ile anlamsız sözcük dizisini ayırmak tartışmayı temizler.

Düşünce olası durumun mantıksal resmidir ve dilde algılanabilir işarete dönüşür.

Zihinde odanın yeni düzenini kurup sonra eşyaları o plana göre taşırız.

Düşünceyi yalnız cümle biçimine indirgemek imge, beden ve duygu boyutunu eksik bırakabilir.

Bir planı sözcüğe, çizime ve eylem sırasına çevirerek farklı temsil biçimlerini karşılaştırmak gerekir.

Gündelik dil düşünceyi örter; yüzeyde benzer cümleler altta farklı mantıksal işlev taşıyabilir.

'Saat kaç?' bilgi isterken 'Bir saatin var mı?' bazen kişinin acele etmesini ima eder.

Gündelik dil yalnız hata kaynağı değildir ve yaşamı başarıyla düzenler.

Bir anlaşmazlıkta aynı sözcüğün taraflarca hangi işlevle kullanıldığını açmak gerekir.

Cümle dünya ile ortak biçimini başka bir cümleyle anlatmak yerine anlamlı oluşunda gösterir.

Harita kendi haritalama ilkesini sonsuz ikinci haritayla açıklamaz; kullanıldığında bağlantı görünür.

Söyleme-gösterme ayrımı kitabın en tartışmalı ve kendi kendine uygulandığında sorunlu yanıdır.

Bir kuralın içeriği ile onu mümkün kılan arka planı aynı düzeyde ifade etmeye çalışmamak gerekir.

Mantık önermeleri bütün olasılıklarda doğru olan tautolojilerdir; belirli olay bildirmez, temsilin iskeletini gösterir.

'Ya yağmur ya yağmur değil' cümlesi kesin doğrudur ama şemsiye alıp almayacağınızı söylemez.

Mantığın içeriksizliği değersiz olduğu anlamına gelmez.

Kesin ama boş bir formülle gerçek veri veren cümleyi ayırmak gerekir.

Karmaşık önermeler temel önermelerin doğru ve yanlış olma biçimlerinden mantıksal olarak kurulabilir.

'Yağmur yağıyor ve yol ıslak' cümlesi iki daha basit iddianın birlikte doğru olmasını ister.

Doğal dilde bağlam ve belirsizlik salt doğruluk tablosunu aşabilir.

Uzun bir savı küçük iddialara bölüp hangi bağla birleştiğini göstermek gerekir.

Değil, ve, veya gibi mantıksal işlemler dünyaya gizemli varlık eklemez; cümleleri dönüştürme yollarıdır.

'Kapı açık değil' derken odaya 'değil' adlı yeni eşya koymayız.

Dilbilgisi ile mantıksal yapı her zaman kolay örtüşmez.

Soyut sözcüğü nesne sanıp sanmadığımızı cümledeki işlevine bakarak kontrol etmek gerekir.

Doğa biliminin anlamlı önermeleri gerçekleşen olguları ve yasalarla düzenli ilişkileri anlatır.

Termometre sıcaklığı ölçer, deney ilacın etkisini karşılaştırır ve sonuç yanlışlanabilir.

Bilimsel açıklama neyin değerli olduğunu tek başına belirlemez.

Bir tartışmada olgu sorusuyla amaç ve değer sorusunu aynı veriden otomatik çıkarmamak gerekir.

Wittgenstein nedensellik yasasını dünyanın içinde görülen ek bağdan çok olayları düzenleme biçimi olarak ele alır.

Topa vurunca hareketi tekrar görürüz ama zorunluluğu ayrı bir ip gibi gözle göremeyiz.

Bilimsel nedensellik yalnız alışkanlık değildir; deney ve tahmin gücü taşır.

Neden iddiasında düzenli birlik, mekanizma ve karşı olasılığı ayrı değerlendirmek gerekir.

Metafizik özne dünyadaki başka bir nesne gibi bulunmaz; dünyanın bana görünme sınırı olarak işlev görür.

Göz görüş alanındaki her şeyi görür ama kendi kendisini aynı alan içinde doğrudan göremez.

Benzetme bedensel ve toplumsal benliğin gerçekliğini yok etmez.

Deneyimin bakış noktasını kabul ederken başkalarının tanıklığı ve ortak ölçümü kullanmak gerekir.

Dünyadaki olgular nasıl olduğunu anlatır ama mutlak değer, hayatın anlamı ve etik zorunluluk aynı tür olgu cümlesine sığmaz.

Bir tablo fiyatı ve boyasıyla ölçülür; neden hayat değiştirici bulunduğu aynı ölçekte tükenmez.

Değer hakkında susmak kamusal ahlak tartışmasını reddetmek gibi okunmamalıdır.

Değer yargısını olgu kılığına sokmadan gerekçe, deneyim ve sonuçla açıkça tartışmak gerekir.

Kitap kendi önermelerini doğru görüşe çıkmak için kullanılan, sonra anlamsızlığı görülüp bırakılan merdivene benzetir ve söylenemeyen hakkında susmayı ister.

İskele işçiyi çatıya taşır ama bitmiş evin odasında kalmaz.

Kitabın söyleyerek söylemenin sınırını çizmesi güçlü bir öz çelişki eleştirisi doğurur.

Bir kavram işini yaptıktan sonra onu dünyanın değişmez eşyası gibi taşımamayı öğrenmek gerekir.