Gelecek Sosyoloji

Gouldner savaş sonrası Amerikan sosyolojisinin kurumsal olarak büyürken kendi tarafsızlık, düzen ve toplumla ilişki varsayımlarını taşıyamaz hale geldiğini savunur.

Bölüm bütçesi artar, araştırma sayısı çoğalır; öğrenciler ırkçılık ve savaşı sorarken ders yalnız istikrar tablosu anlatır.

Toplumdaki çatışma mesleğin değerlerini görünür kılar, genç kuşak eski uzlaşmayı reddeder ve kuramsal kriz açığa çıkar.

Kriz sözü bütün sosyolojinin tek anda çöktüğü anlamına gelmez; farklı okullar ve güçlü ampirik çalışmalar sürer.

Bir kurumun büyüme göstergesi iyi iken temel amacına güvenin neden azaldığını araştırın. Kriz mesleğin yok oluşu değil saklanan değer ve kurum bağlantısının artık inkâr edilememesidir.

Toplumu açıklayan disiplin kendi üniversitesini, finansmanını, kariyer düzenini ve tarihsel çıkarlarını araştırma dışında tutarsa yarım kalır.

Yoksulluk çalışan akademisyen, proje dilini fon veren kurumun istediği ölçüye göre seçer; bu seçim de sosyolojik açıklama ister.

Bilgi üretimi meslek, sınıf ve kurum ilişkileri içine yerleşir; bu koşullar soru ve kavram seçimini etkiler.

Kurumsal etki bulmak araştırma sonucunu otomatik olarak yanlış yapmaz; kanıt ayrıca değerlendirilmelidir.

Okuduğunuz bir araştırmada soruyu kimin finanse ettiğini ve hangi sonucun kuruma rahat geldiğini sorun. Sosyolojinin sosyolojisi bilginin içeriğini değil üretim koşulunu ek bir kanıt alanına dönüştürür.

Gouldner araştırmacının değer taşımadığını söylemesinin gizli değerleri yok etmek yerine onları tartışılmaz hale getirebileceğini ileri sürer.

Anket yalnız verim sorar, işçinin onurunu sormaz; araştırmacı değer katmadığını söylerken verimi önemli değer olarak seçmiştir.

Konu, kategori ve sonuç dili öncelik taşır; açıklanmayan seçim bilimsel nesnellik görüntüsü altında doğal görünür.

Açık değer beyanı keyfî sonuç çıkarma izni değildir; veri ve karşı kanıt kuralları korunmalıdır.

Bir araştırmanın ölçtüğü şeyi neden önemli saydığını tek cümlede açıklamasını arayın. Gizli değer tarafsızlık iddiasıyla görünmez olur; açık değer ise karşı eleştiriye girebilir.

Kanıta sadakat araştırmacının bulgusunun toplumsal sonucunu düşünmemesini gerektirmez; Gouldner bilim insanını kendi işinin kullanımına karşı sorumlu olmaya çağırır.

Ayrımcı işe alımı ölçen kişi raporunun yalnız yönetim kontrolünde kalıp mağdurlara kapalı olmasının etkisini de düşünür.

Yöntem olguyu sınar, etik düşünce araştırma ilişkisinde zarar ve yararın dağılımını görünür kılar.

Araştırmacı her sonucu kontrol edemez ve politik faydayı doğruluğun ölçüsü yaparsa propaganda tehlikesi doğar.

Bir çalışmada doğru sonuç, zarar azaltma ve açık erişim sorumluluklarını ayrı ayrı değerlendirin. Nesnellik, sonuç hoşumuza gitmediğinde de kanıta sadık kalmayı; sorumluluk ise sonucunu düşünmeyi ister.

Sosyologlar açık önermelerden önce insanın bencil mi dayanışmacı mı, toplumun düzen mi çatışma mı olduğu hakkında geniş ve çoğu zaman gizli varsayımlar taşır.

İşyerini doğal olarak uyumlu ekip sayan araştırmacı grevi arıza, çıkar çatışması sayan araştırmacı pazarlık işareti görür.

Arka plan varsayımı hangi verinin sorun, hangi davranışın normal sayılacağını yönlendirir.

Her varsayımı açığa çıkarmak mümkün değildir; önemli olan rakip çerçeve ve karşı örnekle sürekli sınamaktır.

Aynı olayı düzen, çatışma ve anlam arayışı çerçevelerinde üç kısa açıklamayla yazın. Alan varsayımı görünür olduğunda rakip açıklama aynı veriye başka soru sorabilir.

Gouldner kuramı yalnız mantıksal cümleler değil, düşünürün yaşam deneyimi, kuşak konumu ve duygusal yatırımıyla ilişkili bir ürün olarak okur.

Otoriter ailede büyüyen kişi düzeni güven, başkası tehdit olarak yaşayabilir; seçtiği toplum teorisi bu deneyimle konuşur.

Kişisel tarih bazı sorunları görünür, bazılarını dayanılmaz veya önemsiz kılar; teori yaşamla yankı kurar.

Biyografi fikri çürütmez ve düşünürün niyetini uzaktan teşhis etmek kolay psikolojiye dönüşebilir.

Bir düşünürün yaşam bilgisiyle metin kanıtını ayrı tutup yalnız açık bağ varsa ilişkilendirin. Biyografi düşüncenin kaderi değil dikkatin neden belirli soruya yöneldiğine dair bir ipucudur.

Gouldner Batı sosyal düşüncesinde düzen, ölçü ve denetimi öne çıkaran klasik yönelimle canlılık, bütünlük ve yabancılaşma eleştirisini öne çıkaran romantik yönelimin tekrar ettiğini söyler.

Şehir planlayıcısı düz caddede güvenlik ve verim görür, sanatçı aynı düzende hafıza ile kendiliğindenliğin kaybını hisseder.

İki yönelim farklı toplumsal deneyim ve ihtiyaçları kavramlaştırır, sonraki kuramlarda yeni biçimde birleşir.

İkili karşıtlık düşünürler arasındaki çeşitliliği basitleştirebilir ve Batı dışı gelenekleri dışarıda bırakır.

Bir politika tartışmasında düzen ihtiyacıyla canlı çeşitliliğin kaybını aynı tabloda görün. İki gelenek tek tek düşünürleri sınıflamak için değil düzen ve canlılık gerilimini fark etmek için kullanılır.

Parsonsçı yaklaşım toplumun kurum ve normlarının bütünün sürmesine nasıl katkı verdiğini; insanların ortak değerlerle eylemi nasıl koordine ettiğini araştırır.

Okul yalnız bilgi vermez, ortak zaman, rol ve başarı beklentisi öğreterek toplumsal düzeni yeniden üretir.

Kurum belirli işlev görür, değerler aktörleri bağlar ve alt sistemler karşılıklı ihtiyaç karşılar.

Bir kurumun işlevi olması onun adil veya gerekli olduğunu kanıtlamaz; zarar veren düzen de kendini sürdürebilir.

Bir uygulamanın kimin için işlev, kimin için yük olduğunu iki ayrı soruyla inceleyin. İşlev sorusu yararlıdır; kimin bütününe ve hangi bedelle hizmet edildiği eklenmelidir.

Gouldner işlevselciliğin ortak değer ve denge vurgusunun sınıf, iktidar ve tarihsel değişimi normal düzenin dışındaki sapma gibi gösterebildiğini savunur.

Fabrikadaki düşük ücret üretim sisteminin ihtiyacı diye açıklanır, işçinin pazarlık gücü ve patronun kazancı arka plana itilir.

Denge temel varsayım olunca çatışma sistemin dönüşüm kaynağı değil geçici bozukluk olarak kodlanır.

Parsons yalnız kaba uyum teorisyeni değildir; eylem, norm ve modern farklılaşma hakkında daha karmaşık çözümleri vardır.

Bir düzen açıklamasında uyumun yanında kimin itirazının bastırıldığını ve değişimin nereden geldiğini sorun. Denge dili değişimin yalnız bozukluk değil yeni norm kurma gücü olduğunu kaçırabilir.

Gouldner Parsonsçı teorinin savaş sonrası üniversite, refah devleti ve kurumsal istikrar ortamında neden çekici olduğunu sosyolojik olarak açıklar.

Büyüyen bürokrasi uzmanlardan sistemi devirmeden iyileştirecek dil ister; denge ve rol kavramları bu ihtiyaca uyar.

Toplumsal konjonktür fon, kariyer ve problem tanımı üzerinden belirli teoriyi merkezileştirir.

Bir fikrin döneme uyması onun yalnız iktidar aracı olduğunu göstermez; açıklama gücü bağımsızca sınanmalıdır.

Bugün hızla yayılan bir yönetim fikrinin hangi kurumların ihtiyacına cevap verdiğini araştırın. Kuramın toplumsal kökü açıklanırken mantıksal ve ampirik gücü ayrıca sınanmalıdır.

Profesyonelleşen sosyoloji yöntem standardı ve uzmanlık kazanırken kariyer riski taşıyan büyük ahlaki ve siyasi sorulardan uzaklaşabilir.

Genç araştırmacı ölçmesi kolay küçük konuyu seçer; savaş veya ırkçılık sorusu fon ve terfi için fazla tartışmalı görünür.

Ödül sistemi güvenli yayın üretir, teknik yeterlik büyür, disiplinin kamu sorumluluğu daralabilir.

Küçük ve titiz araştırma değersiz değildir; büyük iddia zayıf kanıtla daha tehlikeli olabilir.

Bir akademik başarı ölçüsünün toplumsal önem ve yöntem kalitesiyle aynı yönde çalışıp çalışmadığını sorun. Meslek standardı bilimi korur; ödül düzeni soru alanını gereksizce daraltıyorsa refleksif denetim ister.

Gouldner kapitalist sosyolojiyi eleştiren Marksizmin de parti, devlet, sınıf konumu ve dogma ilişkisini araştırmadan kendisini otomatik doğru sayamayacağını belirtir.

Resmî teori işçi adına konuşur, gerçek işçinin itirazını karşı devrim diye susturursa özgürleştirme iddiası kendi kurumunda çürür.

Eleştirel teori iktidara yerleştiğinde kendi çıkar ve kör noktalarını üretir; refleksif yöntem ona da uygulanmalıdır.

Bütün Marksist yaklaşımları tek devlet dogmasıyla eşitlemek zengin iç tartışmaları siler.

Savunduğunuz eleştiriyi kendi grubunuzun kurum ve liderlerine de aynı ölçüyle uygulayın. Öz-eleştiri yalnız rakip ideolojiye uygulanıyorsa ideolojik üstünlük aracına dönüşür.

1960'ların genç sosyologları savaş, ırk ve eşitsizlik karşısında tarafsız mesleğe itiraz eder; Gouldner bu enerjinin yeni teori ve kurum disiplinine dönüşmesini ister.

Öğrenci kürsüyü işgal eder ve doğru bir adaletsizliği görünür kılar; ertesi gün hangi araştırma, örgüt ve uzun vadeli sorumluluğun gerektiği sorusu başlar.

Ahlaki öfke sorun seçer, refleksif çalışma kendi konumunu ve sonuçlarını sınayarak kalıcı bilgi üretir.

Radikallik adına karşı kanıtı reddetmek eleştirilen dogmanın yeni biçimini kurar.

Öfkelendiğiniz konuda sizi yanlış çıkarabilecek veriyi ve dinlemeniz gereken kişiyi önceden belirleyin. Radikal bilgi, cesur konu seçimini sabırlı yöntem ve kendi grubuna açık itirazla birleştirir.

Gouldner'ın önerisi sosyoloğun başkasını nesne yaparken kendi değerini, duygusunu, kurumunu ve güç konumunu da düzenli biçimde incelemesidir.

Mahalle araştırmacısı toplantı notuna yalnız söylenenleri değil kimin kendisine güvendiğini, varlığının konuşmayı nasıl değiştirdiğini ve hangi önyargıyla geldiğini yazar.

Öz-farkındalık yöntem günlüğü, karşılıklı ilişki ve kamusal eleştiriyle araştırmanın kör noktasını görünür kılar.

Kendine bakmak sonsuz itiraf veya narsisizm değildir; dış dünya kanıtı ve araştırılanların sesi merkezde kalmalıdır.

Bir gözlemde gördüğünüz olguyla sizin orada bulunmanızın etkisini iki ayrı paragrafta yazın. Refleksivite araştırmacıyı merkeze koymaz; onun merkezdeymiş gibi davranmasını görünür kılar.

Refleksif sosyoloji yalnız gerçeği açıklamak değil insanların kendi koşullarını görüp değiştirme kapasitesini artırmak ister; araştırılanlarla tek yönlü ilişkiyi sorgular.

İşçi araştırmasının sonucu yalnız raf ve yönetici sunumunda kalmaz, çalışanlara anlaşılır dilde dönüp onların itirazıyla düzeltilir.

Bilgi paylaşılır, açıklanan kişi yorum ortağı olur ve teori somut eylem imkânını görünür kılar.

Araştırmacı insanların neye özgürleşme diyeceğini tek başına belirlerse kurtarıcı üstünlüğü yeniden üretir.

Bir araştırma sonucunun hakkında konuşulan kişilere hangi biçimde geri döneceğini ve itiraz alacağını planlayın. Özgürleştirici sonuç insanlara hazır bilinç vermek değil kendi bilgi ve karar güçlerini artırmaktır.

Gouldner gelecek için kusursuz yeni sistemden çok, toplumsal teorinin kendi köken ve sonucunu unutmadığı sürekli öz-eleştirel bir yönelim önerir.

Araştırmacı raporun sonunda yalnız bulguyu değil eksik sesi, fon ilişkisini ve kendi fikrini değiştiren olayı açıklar.

Şeffaf konum bilgisi kanıtla birleşir, meslek dışındaki kamular eleştiriye katılır ve teori düzeltilebilir kalır.

Tam şeffaflık imkânsızdır; refleksivite de prestij gösterisine ve ezberlenmiş 'konum beyanına' dönüşebilir.

Bir metinde yazarın sınırlılığını söylemesinin yöntemi gerçekten değiştirip değiştirmediğine bakın. Konum beyanı gerçek seçim ve ilişkiyi değiştirmiyorsa refleksivite yalnız tören haline gelir.