Ekoloji Olmadan Doğa

Doğayı toplumun dışındaki saf alan diye kurduğumuzda şehir, plastik ve bedenimizi ekolojik ilişkinin dışına iteriz; oysa hiçbirimiz ağın dışında değiliz.

Piknikçi çöpünü 'doğaya' bıraktığını söyler; sanki evinin dışındaki dünya sonsuz ve sahipsiz bir boşlukmuş gibi davranır.

doğa fikri neden engel olabilir? benzerliği kadar dönemler arasındaki farkları da hesaba kattığımızda gerçek bir düşünme aracına dönüşür.

Bir tartışmada doğa fikri neden engel olabilir? kavramını karşı tarafa yapıştırmadan önce kendi davranışınızda aynı mekanizmanın daha küçük bir örneğini bulun.

Romantik manzara doğayı seyredilen kusursuz tabloya dönüştürebilir; seyreden insan kendi ulaşımını, mülkiyeti ve emeği çerçevenin dışında bırakır.

Dağ fotoğrafında otel çalışanı, asfalt yol ve kamerayı üreten maden görünmez; yalnız sisli zirve kalır.

güzel manzaranın perdesi aynı anda imkân, maliyet ve beklenmeyen yan etki üretebilir.

Bir iddia çok rahatlatıcı geliyorsa güzel manzaranın perdesi konusunda onu yanlışlayabilecek olayı da düşünün. İyi fikir sınanmaktan korkmaz.

Doğa yazısı kuş sesi, rüzgâr ve sessizlik ayrıntılarıyla okura aracısız bir yerde bulunuyormuş duygusu verir; fakat bu doğallık özenle kurulmuş bir anlatım tekniğidir.

Filmde yağmur sesi duyunca kendimizi ormanda hissederiz, oysa ses stüdyoda iki nesnenin birbirine sürtülmesiyle üretilmiş olabilir.

Kitap ekomimesis: buradayım hissi düzeninin nasıl çalıştığını gösterirken, bunun ahlaken doğru olduğunu söylemiş olmaz.

Bölümü hayata taşımanın en sade yolu, ekomimesis: buradayım hissi için 'başka türlü olsaydı ne değişirdi?' sorusunu gerçek bir sahneye uygulamaktır.

Yazar 'ben aradan çekildim, doğa kendi konuşuyor' dediğinde bile seçtiği kelime, kadraj ve sessizlik metni biçimlendirir.

Kamerayı yere bırakmak yönetmeni yok etmez; nereye bırakıldığı ve ne zaman açıldığı hâlâ bir seçimdir.

anlatıcı gerçekten kaybolabilir mi? bu tonları silmek için değil, görünür kılmak için kullanılmalıdır.

Bir haber okurken anlatıcı gerçekten kaybolabilir mi? başlığını aklınıza getirin; görünen olayın arkasındaki kuralı, teşviki ve sessiz kalan kişiyi ayrı ayrı arayın.

Ekolojik düşünce insan kültürü içeride, doğa dışarıda ayrımını aşmalıdır; hava, yiyecek, mikrop ve atık bedenimizin sınırından sürekli geçer.

Şehir sakini egzozu dışarı salar ama aynı hava birkaç dakika sonra akciğerine döner.

i̇çerisi ve dışarısı yok aynı anda imkân, maliyet ve beklenmeyen yan etki üretebilir.

Bir iddia çok rahatlatıcı geliyorsa i̇çerisi ve dışarısı yok konusunda onu yanlışlayabilecek olayı da düşünün. İyi fikir sınanmaktan korkmaz.

Yeşil ürün seçimi yararlı olabilir fakat ekolojik sorumluluğu yalnız alışveriş kimliğine indirgerse üretim düzeni ve toplam tüketim görünmez kalır.

Her yıl yeni 'çevreci' telefon almak, eski cihazın madeni ve atığı hesaba katılmazsa vicdanı rahatlatan hızlı etikete dönüşür.

tüketerek doğayı kurtarmak başlığını bir eğilim ve soru olarak tutmak, onu her olaya zorla uygulamaktan daha doğrudur.

İşyerinde ya da evde tüketerek doğayı kurtarmak benzeri bir gerilim çıktığında kişileri suçlamadan önce davranışı üreten koşulu değiştirmeyi deneyin.

Çevre anlatıları bazen yalnız içten, saf ve ciddi duyguyu kabul eder; ironi, kuşku veya çelişkiyi ihanet sayar. Morton bu saflığın düşünmeyi daralttığını savunur.

Ormanı seven kişinin uçakla seyahat etmesi onu otomatik sahtekâr yapmaz; çelişkiyi saklamak yerine konuşmak daha ekolojik olabilir.

samimiyet tuzağı bu tonları silmek için değil, görünür kılmak için kullanılmalıdır. Bu sınır, kitabı değersizleştirmez.

Bir haber okurken samimiyet tuzağı başlığını aklınıza getirin; görünen olayın arkasındaki kuralı, teşviki ve sessiz kalan kişiyi ayrı ayrı arayın.

Karanlık ekoloji doğanın yalnız huzur ve güzellik değil ölüm, çürüme, zehir ve rahatsız edici yakınlık da içerdiğini kabul eder.

Kompost yığını kötü kokar ama toprağın döngüsünü kurar; yaşamın cilalı reklamdan daha yapışkan bir yüzü vardır.

karanlık ekoloji konusunda belirsizlik payını korumak, fikri zayıflatmak değil dürüstleştirmektir.

Kendinize şu küçük deneyi verin: karanlık ekoloji etkisini azaltan tek bir kural değişse insanların davranışı nasıl farklılaşırdı?

Ekolojik kaybı hemen umut sloganıyla kapatmak yerine yasını tutmak, neyin geri dönmediğini ve sorumluluğumuzu daha dürüst görmemizi sağlayabilir.

Kuruyan gölün kıyısında yeni proje afişi asmak, kaybedilen balıkçı hayatını ve kuş yolunu konuşmadan iyimserlik üretir.

melankoliyle kalmak başlığını bir eğilim ve soru olarak tutmak, onu her olaya zorla uygulamaktan daha doğrudur.

İşyerinde ya da evde melankoliyle kalmak benzeri bir gerilim çıktığında kişileri suçlamadan önce davranışı üreten koşulu değiştirmeyi deneyin.

Kimyasal atığı doğa dışı yabancı saymak kolaydır; oysa üretildiği anda ekolojik dolaşıma girer ve bedenlerle, sularla uzun ilişki kurar.

Plastik şişe çöpe gidince gözden kaybolur ama mikro parçaları balığın bedeninden sofraya geri döner.

zehir de dünyaya aittir bu tonları silmek için değil, görünür kılmak için kullanılmalıdır.

Bir haber okurken zehir de dünyaya aittir başlığını aklınıza getirin; görünen olayın arkasındaki kuralı, teşviki ve sessiz kalan kişiyi ayrı ayrı arayın.

Morton romantik edebiyatı hem doğa fikrini kurduğu hem de bu fikrin çatlaklarını gösterdiği için okur; eleştirdiği gelenek aynı zamanda düşünme malzemesidir.

Şair kusursuz kır manzarası çizerken içindeki huzursuz ses, doğanın tam olarak ele geçirilemediğini de belli eder.

Kavramın sınırı özellikle önemlidir: romantizmle kavga ve akrabalık bazı olaylarda merkezdeyken bazılarında yalnız küçük bir etkendir. Ölçüyü bağlam belirler.

Yine de romantizmle kavga ve akrabalık içindeki güç, korku, umut veya alışkanlık ilişkisini yeni araçların içinde yeniden arayın.

Ekolojik sanat yalnız güzel ağaç resmi yapmak zorunda değildir; biçimi, sesi ve izleyicinin konumunu bozarak insan ile çevre arasındaki garip bağı hissettirebilir.

Salonda yavaşça eriyen buz parçası, afişteki istatistikten farklı olarak zamanı ve kaybı bedenin önüne getirir.

Kitap sanat çevreyi nasıl düşündürür? düzeninin nasıl çalıştığını gösterirken, bunun ahlaken doğru olduğunu söylemiş olmaz.

Bölümü hayata taşımanın en sade yolu, sanat çevreyi nasıl düşündürür? için 'başka türlü olsaydı ne değişirdi?' sorusunu gerçek bir sahneye uygulamaktır.

Hayvanlar insanın saflık, bilgelik veya vahşilik masalını taşımak için yaratılmış karakterler değildir; kendilerine özgü ihtiyaçları ve anlaşılmazlıkları vardır.

Kurdu özgürlük logosu yapıp gerçek kurdun çiftçiyle yaşadığı çatışmayı görmezden gelmek, canlıyı afişe indirger.

Kitap okuru etkileyici sonuçlara hızla götürür; yine de hayvanı masum simge yapmamak için kanıt, yorum ve değer yargısını ayrı ayrı tutmak gerekir.

Bir seçim yaparken hayvanı masum simge yapmamak fikrinin size hangi görünmez varsayımı fark ettirdiğini tek cümleyle yazın.

İklim değişikliği uzak bir 'doğa sorunu' değil enerji, konut, gıda ve adalet ilişkilerimizin içindedir; dışarıdaki felaketi seyreden tarafsız izleyici yoktur.

Klimayı açan şehir, elektriğin geldiği santrali ve sıcak dalgasından kaçamayan işçiyi aynı sistemde buluşturur.

i̇klim krizi ve mesafe başlığını bir eğilim ve soru olarak tutmak, onu her olaya zorla uygulamaktan daha doğrudur.

İşyerinde ya da evde i̇klim krizi ve mesafe benzeri bir gerilim çıktığında kişileri suçlamadan önce davranışı üreten koşulu değiştirmeyi deneyin.

Ekolojik davranmak tertemiz kimlik kazanmak değil, zarar veren sistemin içinde olduğumuzu bilerek daha az kötü ve daha adil seçenekler için çalışmaktır.

Otobüse binen kişi yine enerji tüketir; önemli olan sıfır iz masalı değil ulaşım düzeninin toplam etkisini değiştirmektir.

Koşullar, kurumlar ve insanların tepkileri değiştiğinde ekolojik özne kusurludur bambaşka sonuçlar verebilir. Bu sınır, kitabı değersizleştirmez.

Bir kurumun açıklamasını dinlerken ekolojik özne kusurludur açısından söylenen amaç ile ortaya çıkan gerçek sonucu karşılaştırın.

Büyük ve saf Doğa perdesi kalktığında geriye değersiz boşluk değil, her gün temas ettiğimiz sayısız canlı ve nesneyle zorunlu yakınlık kalır.

Mutfaktaki küf, balkondaki güvercin, telefonun madeni ve içtiğimiz su aynı karışık dünyanın parçalarıdır.

ekoloji, doğa olmadan insanlara etiket yapıştırmak için değil, ilişkileri daha dikkatli çözmek için işe yarar.

Gündelik bir karar öncesinde ekoloji, doğa olmadan açısından kısa vadeli kazancı ve uzun vadeli bedeli iki ayrı sütuna yazmak şaşırtıcı bir açıklık sağlar.